“ျမန္မာ့႐ိုးရာအစားအစာႏွင့္အာဟာရ” အစာနဲ႔ အာဟာရ “ေဂြးသီး”

“ျမန္မာ့႐ိုးရာအစားအစာႏွင့္အာဟာရ”

အစာနဲ႔ အာဟာရ “ေဂြးသီး”

ခ်စ္စြာေသာ စာ႐ႈသူမ်ားရွင္-

          သရက္သီး၊ မာလကာသီး၊ ေဂြးသီး၊ သစ္ေတာ္သီးစတဲ့ သစ္သီးမ်ားထဲက ဒီလအတြက္ အစာနဲ႔အာဟာရအခန္းမွာေတာ့ “ေဂြးသီး” ကို စီမံဖန္တီးစားသံုးပံုမ်ားနဲ႔ အာဟာရတန္ဖိုးမ်ားအေၾကာင္းကို တင္ျပဖို႔ စီစဥ္ထားပါတယ္။

          ေဂြးသီးကိုေတာ့ စာ႐ႈသူမ်ား ျမင္ဖူး၊ ၾကားဖူး၊ စားဖူးၾကမယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ ေဂြးသီး ကိုမ်ားေသာအားျဖင့္ ကေလးငယ္မ်ား၊ လူငယ္ လူလတ္ပိုင္းမ်ားက ပိုၿပီးႀကိဳက္ႏွစ္သက္ ၾကပါတယ္။ အသက္အရြယ္ငယ္သူမ်ားမို႔ အခ်ဥ္ဓာတ္ပါတဲ့ ေဂြးသီးကို ပိုၿပီးႏွစ္သက္ ခံုမင္စြာစားသံုးေလ့ရွိၾကပါတယ္။

          ေဂြးပင္က အခ်ိဳမ်ိဳးနဲ႔ အခ်ဥ္မ်ိဳးဆိုၿပီး(၂)မ်ိဳးရွိပါတယ္။ ပံုမွန္မ်ိဳးအားျဖင့္ ေဂြးပင္ရဲ႕ အျမင့္ေပဟာ ေပ(၆၀)ကေန ေပ(၈၀)အထိ ျမင့္တာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ အခုအခါ စိုက္ပ်ိဳးေရးနည္းစနစ္မ်ား အဆင့္ျမင့္မား လာၿပီမို႔ (၆)လနဲ႔ အသီးသီးတဲ့ ေဂြးပင္မ်ိဳးမ်ား စိုက္ပ်ိဳး ေအာင္ျမင္ေနၿပီျဖစ္ပါတယ္။ (၆)လ ေဂြးပင္မ်ိဳးမ်ားဟာ အျမင့္ေပ(၃)ေပေလာက္နဲ႔ ပင္လံုးညႊတ္မွ် အသီးေတြေဝဆာေနေအာင္ သီးေလ့ရွိတာမို႔ စိုက္ပ်ိဳးရတာ အဆင္ေျပေစ ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕အပင္မ်ားဟာ (၃)ေပကေန (၇)ေပေလာက္အထိအျမင့္ရွိတတ္ၿပီး အကိုင္းအခက္အလက္ ေဝေဝဆာဆာနဲ႔ အကိုင္းအခက္တိုင္းမွာလည္း အသီးမ်ား ျပြတ္ခဲေနေအာင္ သီးေလ့ရွိပါတယ္။ အပင္ကပုေပမယ့္ ပင္စည္နဲ႔အခတ္အရြက္မ်ား၊ အသီးမ်ားကေတာ့ ႀကီးထြားဖြံ႕ ၿဖိဳးေနတာ ေတြ႕ရပါတယ္။

          ေဂြးပင္က အရြက္ႏုေလးေတြကို ငါးပိရည္ေဖ်ာ္ေကာင္းေကာင္းနဲ႔ တို႕စရာအျဖစ္ စားသံုးႏိုင္သလို မန္က်ည္းရြက္ႏုေလးေတြ သုပ္စားသလို သုပ္စားလို႔လည္း ရပါတယ္။ ခံတြင္းရွင္းၿပီး ႏႈတ္ကိုၿမိန္ေစလွပါတယ္။

          ေဂြးသီးမွာအသီးႏုကေလးကစလို႔ အသီးရင့္မွည့္လာတဲ့အထိ အားလံုးကို စားသံုးႏိုင္ပါတယ္။ ေဂြးသီးအႏုကေလးေတြကို ေရစင္ေအာင္ေဆးၿပီး ငါးပိရည္၊ ငါးပိခ်က္တို႔နဲ႔ တို႔ျမႇဳပ္စားသံုးေလ့ရွိၾကပါတယ္။

          ေဂြးသီးႏုကေလးေတြကို “ေဂြးသီးငါးပိခ်က္” ခ်က္စားလို႔လည္းရပါတယ္။ ေဂြးသီးငါးပိခ်က္ ခ်က္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေဂြးသီးအလံုး (၂၀)၊ ဆီႏွစ္က်ပ္ခြဲသား၊ ပုစြန္ဆိတ္ တစ္ဆယ္သား၊ စိမ္းစားငါးပိ အနည္းငယ္၊ ၾကက္သြန္နီ(၂)ဥ၊ ၾကက္သြန္ျဖဴ (၁)ဥ၊ င႐ုတ္သီးစိမ္း (၁၅)ေတာင့္၊ င႐ုတ္သီးအပြေတာင့္ (၅)ေတာင့္နဲ႔ ဆား၊ နႏြင္းအနည္းငယ္ လိုအပ္ပါတယ္။

          လိုအပ္တဲ့အဆာေတြစံုၿပီဆိုရင္ေတာ့ ပထမဆံုးေဂြးသီးႏုေလးေတြကို အလံုးလိုက္ ေရစင္ေအာင္ ေဆးရပါမယ္။ အဲ့ဒီေနာက္အခြံခြာၿပီး ညက္ေနေအာင္ေထာင္းရပါမယ္။ င႐ုတ္သီးအပြေတာင့္(၅)ေတာင့္ ကိုလည္း ေရစိမ္ၿပီး ႏူးပြလာတဲ့အခါ ညက္ေနေအာင္ ေထာင္းရပါမယ္။ ၾကက္သြန္ျဖဴ၊ ၾကက္သြန္နီနဲ႔ င႐ုတ္သီးစိမ္းတို႔ကိုလည္း ေထာင္းထားၿပီး ပုစြန္ဆိတ္ေလးေတြကိုေတာ့ ေရစင္ေအာင္ေဆးကာ အၿမီး၊ ေခါင္းျဖတ္ထားရပါမယ္။ တစ္ဆက္တည္း ဆား၊ နႏြင္းနယ္ထားရပါမယ္။

          အားလံုးအဆင္သင့္ျဖစ္ၿပီဆိုရင္ေတာ့ ဒယ္အိုးထဲမွာဆီထည့္ကာ အိုးကိုမီးဖိုေပၚ တင္ရပါမယ္။ ဆီက်က္တဲ့အခါ အသင့္ေထာင္းထားတဲ့င႐ုတ္သီး၊ ၾကက္သြန္၊ အေမႊး အႀကိဳင္မ်ားကိုထည့္ကာ ဆီသတ္ရပါမယ္။ ဆီေသၿပီး ေမႊးနံ႔ထြက္လာတဲ့အခါ ေထာင္းထားတဲ့ ေဂြးသီးႏုေလးမ်ားကို ထည့္ရပါမယ္။ တစ္ဆက္တည္းမွာ စိမ္းစားငါးပိနဲ႔ ပုစြန္ေတြကိုပါထည့္ၿပီး အေပၚေအာက္သမေအာင္ ေမႊေပးရပါမယ္။ ၿပီးရင္ေတာ့ အိုးအဖံုးကို ခဏေလာက္အုပ္ထားရပါမယ္။ (၅)မိနစ္ေလာက္ၾကာတဲ့အခါ အိုးအဖံုးကို ဖြင့္လိုက္ရပါမယ္။ ဒီအခါမွာေတာ့ ဆီျပန္ၿပီး အနံ႔အရသာ ျပည့္စံုေကာင္းမြန္လွတဲ့ ေဂြးသီးငါးပိခ်က္ဟင္း တစ္မည္ကို ရရွိၿပီမို႔ စိတ္တိုင္းက် သံုးေဆာင္ႏိုင္ၾကၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။ ေဂြးသီးငါးပိခ်က္ ခ်က္တဲ့အခါ ပုစြန္ဆိတ္မရွိရင္ ငါးကင္ေလးကို အသားထြင္ၿပီးေတာ့လည္း ခ်က္ႏိုင္ပါတယ္။ ေဂြးသီး ငါးပိခ်က္ဟာ ခ်ဥ္ခ်ဥ္၊ ငန္ငန္၊ စပ္စပ္ေလးနဲ႔ အရသာစံု လွတာမို႔ စားဖူးသူတိုင္း ႏွစ္သက္ျမတ္ႏိုးၾကပါတယ္။

          ေဂြးသီးႏုဘဝကေန ရင့္လာတဲ့အခါမွာေတာ့ ေဂြးသီးေတြကို ေရစင္ေအာင္ေဆး၊ အခြံခြာကာ အစိတ္ေလးေတြစိတ္ၿပီး င႐ုတ္သီးမႈန္႔၊ ဆား၊ မဆလာတို႔နဲ႔တို႔ကာ သေရစာအေနနဲ႔ စားသံုးေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ေန႔လယ္ေန႔ခင္း သူငယ္ခ်င္းမ်ားနဲ႔ ဝိုင္းဖြဲ႕ၿပီး အဆာေျပ၊ အမူးအေမာေျပေပ်ာ္ေပ်ာ္ပါးပါးစားသံုးႏိုင္ၾကပါတယ္။

          အခုလိုရာသီမွာ လမ္းႀကိဳလမ္းၾကားမက်န္ ေမာင္းကေလးထုၿပီး တြန္းလွည္းေလးေတြနဲ႔ လိုက္လံေရာင္းခ်ေလ့ရွိတာမို႔ အလြယ္တကူဝယ္ယူစားသံုးႏိုင္ၾကပါတယ္။

          ေဂြးသီးကို အခ်ဥ္ေပါင္းလုပ္စားလို႔လည္း ရပါတယ္။ အခ်ဥ္ေပါင္းလုပ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေဂြးသီးကိုအခြံခြာၿပီး အစိတ္ေလးေတြစိတ္ရပါမယ္။ အဲ့ဒီထဲကိုမွ ဆား၊ ေဆးသၾကား အနည္းငယ္၊ င႐ုတ္သီးအစိမ္းမႈန္႔နဲ႔ မဆလာတို႔ကိုထည့္ကာ သမေအာင္ ေရာနယ္ရပါမယ္။ ဒီအခါမွာေတာ့ စားသံုးဖို႔အသင့္ျဖစ္ေနတဲ့ ေဂြးသီးအခ်ဥ္ေပါင္းကို ရရွိၿပီမို႔ စိတ္တိုင္းက်သံုးေဆာင္ ႏိုင္ၾကၿပီျဖစ္ပါတယ္။

          ေဂြးသီးကိုယိုထိုးၿပီးေတာ့လည္း စားသံုးနိုင္ပါတယ္။ ေဂြးသီးယိုထိုးမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေကြးသီးအလံုး (၁၀ဝ)၊ သၾကား(၈၀)သားနဲ႔ ထံုး(၁)ထုပ္တို႔လိုအပ္ပါတယ္။ ပထမဆံုး ေဂြးသီးမ်ားကိုအခြံႏႊာၿပီး ဆူးခြ်န္ေလးနဲ႔ အေပါက္မ်ားျဖစ္ေအာင္ေဖာက္ရပါမယ္။ ထံုးကိုေရေဖ်ာ္ၿပီး အဲဒီထံုးေရထဲမွာ ေဂြးသီးေတြကိုတစ္နာရီခန္႔ စိမ္ထားရပါမယ္။ တစ္နာရီ ၾကာတဲ့အခါ ထံုးေရထဲက ေဂြးသီးမ်ားကို ဆယ္ယူၿပီး ေရေႏြးနဲ႔ ေဆးေၾကာေပးရပါမယ္။ အဲ့ဒီေနာက္ ေဂြးသီးမ်ားကို ဇလံုထဲထည့္ၿပီး အေပၚက သၾကားမ်ားျဖဴးကာ တစ္ညသိပ္ ထားရပါမယ္။

          ေနာက္တစ္ေန႔ေရာက္တဲ့အခါ သၾကားမ်ားအရည္ေပ်ာ္ေနၿပီမို႔ အဲ့ဒီသၾကားရည္မ်ားကို က်ိဳၿပီးအေအးခံထားရပါမယ္။ သၾကားရည္ေအးသြားတဲ့အခါ ဆယ္ယူထားတဲ့ ေဂြးသီးမ်ားကို ထည့္စိမ္ရပါမယ္။ အဲဒီလိုႏွစ္ခါစိမ္ၿပီးတဲ့အခါ သၾကားရည္နဲ႔ ေဂြးသီးမ်ားကို မီးဖိုေပၚတင္ၿပီး ေညာင္ေစးက်တဲ့အထိက်ိဳရပါမယ္။ အဲဒီေနာက္ အေအးခံကာ ေအးသြား ၿပီဆိုရင္ေတာ့ အရသာရွိလွတဲ့ ေဂြးသီးယိုကိုရရွိၿပီမို႔ စိတ္တိုင္းက် စားသံုးႏိုင္ၾကၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။

          ေဂြးသီးကို ဟင္းလ်ာအျဖစ္တစ္မ်ိဳး၊ သေရစာအေနနဲ႔တစ္ဖံု အသံုးျပဳႏိုင္သလို ေဆးဖက္ဝင္သစ္သီးအျဖစ္လည္း အသံုးျပဳနိုင္ပါတယ္။

          အစာအိမ္အခ်ဥ္ေပါက္တဲ့အခါ ေဂြးသီးအႏုသတၲဳရည္(၁၂)ပဲသားနဲ႔ သၾကား ၃ က်ပ္ (၈)ပဲသားကို မနက္တစ္ႀကိမ္၊ ညတစ္ႀကိမ္(၇)ရက္ၾကာေသာက္သံုးေပးရင္ အစာအိမ္အခ်ဥ္ေပါက္တဲ့ ေဝဒနာသက္သာေပ်ာက္ကင္းေစပါတယ္။

          နားနာ၊ နားကိုက္တဲ့ေဝဒနာျဖစ္ခဲ့ရင္ေတာ့ ေဂြးသီးပင္က အရြက္ရဲ႕ သတၲဳရည္ကို နားအတြင္းသို႔ အနည္းငယ္ခတ္ေပးျခင္း၊ အျပင္ကလိမ္းေပးျခင္းတို႔လုပ္ေပးရင္ နားနာ၊ နားကိုက္ေပ်ာက္ကင္းေစးပါတယ္။

          အစာမေၾက ဝမ္းပ်က္ေရာဂါျဖစ္ေနရင္ေတာ့ ေဂြးသီးပင္က အရြက္ကို အမႈန္႔ႀကိတ္ၿပီး အဲဒီအမႈန္႔ကိုေသာက္ရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေဂြးသီးပင္ရဲ႕ အေခါက္ကိုျပဳတ္ၿပီး အဲဒီျပဳတ္ရည္ကိုေသာက္ရင္ အစာမေၾက၊ ဝမ္းပ်က္ဝမ္းေရာဂါေပ်ာက္ကင္းေစႏိုင္ပါတယ္။

          ေဂြးသီးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ဒဗၺဂုဏပကာသနီက်မ္းမွာ “ေဂြးသီးမွည့္သည္ ႏႈတ္ကို ၿမိန္ေစတတ္၏၊ အားခြန္ပြားမ်ား၏၊ ႏွလံုးႏွင့္သင့္ျခင္း၊ သလိပ္ပြားျခင္း၊ ဝမ္းကိုခိုင္ေစျခင္း သတၲိရွိ၏၊ ေဂြးသီးစိမ္းသည္  အရသာအားျဖင့္ခ်ဥ္၏၊ ေလကိုႏိုင္၏၊ ႏႈတ္ကိုၿမိန္ေစတတ္၏” လို႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

          ေဆးအဘိဓာန္က်မ္းမွာေတာ့ “ေဂြးသီးစိမ္းသည္ ခ်ဥ္၏၊ ေလနာကိုႏိုင္၏၊ ႏႈတ္ကို ၿမိန္ေစ၏၊ အသီးမွည့္သည္ခ်ိဳ၏၊ ေအး၏၊ သလိပ္ကိုပြားေစတတ္၏၊ ဝၿဖိဳးေစ၏၊ အားကိုျဖစ္ေစ၏၊ အားအင္ကုန္ခမ္းေသာေဝဒနာ၊ ပူေလာင္ေသာေဝဒနာ၊ ေသြးေဖာက္ျပန္ျခင္း တို႔ကိုကင္းေဝးေစ၏၊ ၄င္းအေခါက္သည္ ေျမြဆိပ္ကိုထုတ္ပယ္သည့္ ေဆးမ်ိဳးတြင္ တစ္ပါးအပါအဝင္ျဖစ္၏၊ ဖ်ားနာ၊ ေရငတ္ျခင္း၊ ဝမ္းကိုက္ျခင္းတို႔တြင္ အသံုးျပဳ၏” လို႔ ေရးသားထားပါတယ္။

          ေဂြးသီးထဲမွာပါဝင္တဲ့ အာဟာရဓာတ္ေတြကို ေလ့လာတဲ့အခါ “ျမန္မာ့အစားအစာ၏ အာဟာရ” စာအုပ္အလိုအရ ေဂြးသီးစားသံုးမႈ ၁၀ဝ ဂရမ္မွာ အင္အားဓာတ္ ၄၆ ကီလိုကယ္လိုရီ၊ ကစီဓာတ္ ၁၂. ၄ ဂရမ္အျပင္ ထံုးဓာတ္၊ ဗီတာမင္စီဓာတ္နဲ႔ ဗီတာမင္ေအ ဓာတ္မ်ားပါဝင္တာေတြ႕ရပါတယ္။

          ခ်စ္စြာေသာစာ႐ႈသူမ်ားရွင္-

          ဒီလအတြက္မွာေတာ့ ေဂြးသီးကို စီမံဖန္တီးစားသံုးပံုမ်ားနဲ႔ အာဟာရတန္ဖိုးမ်ား အေၾကာင္းတင္ျပ အစီရင္ခံရင္း အစာနဲ႔အာဟာရအခန္းကို ဒီမွာပဲရပ္နားခြင့္ျပဳပါရွင္။

♦   ဆန္းဆန္းဦး (ျမန္မာ့အသံ)   ♦

Facebook Comments