ေသြးအားနည္းေရာဂါကို အစားအေသာက္ျဖင့္ ကာကြယ္ပါ

by ေဒါက္တာလွၾကည္ for Food Magazine

          ေသြးအားနည္းတယ္ဆိုတဲ့ စကားရဲ႕ အဓိပၸာယ္ကို အခ်ိဳ႕က ေသေသခ်ာခ်ာ သိၾကေပမယ့္ အခ်ိဳ႕က ေရေရရာရာ သေဘာမေပါက္ၾကပါဘူး။ ေသြးအားနည္းတာ (Anaemia) နဲ႔ ေသြးေပါင္ခ်ိန္က်တာ (Low Blood) ကို ေရာေနသူေတြရွိပါတယ္။ ေသြးေပါင္တက္မွာ စိုးလို႔ဆိုၿပီး ေသြးအားေကာင္းေစတဲ့ အစားအစာေတြကို မစားရဲၾကသူေတြလည္း ေတြ႕ဖူးပါတယ္။

ေသြးအားနည္းျခင္းဆိုသည္မွာ…

          ေသြးဟာ သူ႔ရဲ႕ အဓိကတာဝန္တစ္ခုျဖစ္တဲ့ ေအာက္ဆီဂ်င္ သယ္ပို႔မႈလုပ္ငန္းကို လုပ္ေဆာင္ႏိုင္တဲ့စြမ္းအား နည္းေနတာကို ေသြးအားနည္းတယ္လို႔ ေျပာျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ လူတစ္ေယာက္ဟာ အလုပ္ကို အားသြန္ခြန္စိုက္ မလုပ္ႏိုင္လွ်င္ အဲဒီလူကို အားနည္းေနတယ္လို႔ ေျပာသလို ေသြးဟာ ေအာက္ဆီဂ်င္ကို ေကာင္းေကာင္းသယ္ႏိုင္စြမ္းမရွိတဲ့ အေျခအေနကို ေသြးအားနည္းေနတယ္လို႔ ေျပာျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

          ေျခ၊ လက္ ၾကြက္သားေတြ၊ ဦးေႏွာက္၊ အသည္း၊ ႏွလံုးစတဲ့ အဂၤါေတြအားလံုးဟာ ေအာက္ဆီဂ်င္ကို အလံု အေလာက္ရမွသာ အလုပ္လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ေအာက္ဆီဂ်င္ အလံုအေလာက္မရလွ်င္ ေကာင္းေကာင္း အလုပ္ မလုပ္ႏိုင္ပါဘူး။ လူေတြဟာ ေအာက္ဆီဂ်င္ကို အသက္႐ွဴသြင္းလိုက္တဲ့ ေလထဲကေန ရရွိပါတယ္။ အသက္႐ွဴသြင္းလိုက္လို႔ အဆုတ္ထဲေရာက္လာတဲ့ ေလထဲက ေအာက္ဆီဂ်င္ကို ေသြးနီဥေတြက ရယူၿပီး ခႏၶာကိုယ္အႏွံ႔မွာရွိေနတဲ့ အဂၤါအစိတ္အပိုင္းေတြ အားလံုးထံ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ ျဖန္႔ျဖဴးေပးပါတယ္။ ေသြးနီဥေတြရဲ႕ ေအာက္ဆီဂ်င္သယ္ႏိုင္စြမ္း က်သြားတာကို ေသြးအားနည္းတယ္လို႔ ေခၚျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

          ေသြးေပါင္ခ်ိန္ (Blood Presure) ဆိုတာက ႏွလံုးရဲ႕ ညႇစ္အားေၾကာင့္ ေသြးလႊတ္ေၾကာေတြထဲမွာ အရွိန္ႏွင့္ စီးဆင္းေနတဲ့ ေသြးေတြရဲ႕ ေသြးေၾကာနံရံေတြအေပၚ သက္ေရာက္တဲ့ ဖိအား (Pressure) ကို ေျပာျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ႏွလံုးၾကြက္သားေတြ က်န္းမာေနလို႔ ညႇစ္အားေကာင္းလွ်င္ ေသြးဖိအား (ေသြးေပါင္ခ်ိန္) ေကာင္းၿပီး ႏွလံုးေရာဂါတစ္ခုခုေၾကာင့္ ႏွလံုးၾကြက္သားေတြ အားနည္းေနလွ်င္ ေသြးဖိအား (ေသြးေပါင္ခ်ိန္) က်ပါတယ္။ ေသြးထြက္မ်ား လြန္းလွ်င္ ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ ေသြးထုထည္နည္းသြားတဲ့အတြက္ ေသြးေပါင္ခ်ိန္က်ပါတယ္။ ဝမ္းေလွ်ာျခင္း စတဲ့ အေၾကာင္းေတြေၾကာင့္ ခႏၶာကိုယ္မွ ေရဆံုး႐ံႈးမႈမ်ားလွ်င္လည္း ေသြးထုထည္ေလ်ာ့နည္းသြားၿပီး ေသြးေပါင္ခ်ိန္က်ပါတယ္။ ေသြးအား (ေအာက္ဆီဂ်င္သယ္ႏိုင္စြမ္းအား) နည္းတာႏွင့္ ေသြးေပါင္ခ်ိန္ (ေသြးဖိအား) က်တာကို မေရာေစခ်င္ပါဘူး။

          ေသြးအား (ေအာက္ဆီဂ်င္သယ္ႏိုင္စြမ္းအား) နည္း ေရာဂါျဖစ္ရျခင္းရဲ႕ အေၾကာင္းရင္း အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတဲ့အနက္ ဒီေဆာင္းပါးမွာ ေဆြးေႏြးတင္ျပမွာက  အာဟာရဓာတ္ေတြ ခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ရတဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါ အခ်ိဳ႕အေၾကာင္း ျဖစ္ပါတယ္။

ေသြးအားနည္းေရာဂါျဖစ္ရသည့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ား

          အသက္႐ွဴသြင္းလိုက္လို႔ အဆုတ္ထဲေရာက္လာတဲ့ ေလထဲက ေအာက္ဆီဂ်င္ကို ေသြးေတြက ခႏၶာကိုယ္အႏွံ႔ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေပးႏိုင္တာဟာ ေသြးနီဥေတြထဲမွာ ဟီမိုဂလိုဘင္ (Haemoglobin) ဆိုတဲ့ ဓာတ္ေပါင္းတစ္မ်ိဳး ရွိေနလို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ေသြးရဲ႕ ေအာက္ဆီဂ်င္သယ္ႏိုင္စြမ္းဟာ ေသြးထဲမွာရွိတဲ့ ေသြးနီဥအေရအတြက္၊ ေသြးနီဥ တစ္ဥခ်င္းမွာ ရွိေနတဲ့ ဟီမိုဂလိုဘင္ ဓာတ္ေပါင္းပမာဏ ေတြအေပၚမွာ  မူတည္ပါတယ္။ ေသြးနီဥ နည္းေနျခင္း၊ ေသြးနီဥ တစ္ဥခ်င္းမွာရွိေနတဲ့ ဟီမိုဂလိုဘင္ ဓာတ္ေပါင္း ပမာဏနည္းေနျခင္း၊ ေသြးနီဥေတြထဲက ဟီမိုဂလိုဘင္ ဓာတ္ေပါင္းေတြဟာ ပံုမွန္မဟုတ္တဲ့အတြက္ ေအာက္ဆီဂ်င္သယ္တဲ့လုပ္ငန္းကို မလုပ္ေဆာင္ႏိုင္ျခင္းတို႔ဟာ ေသြးအားနည္းေရာဂါျဖစ္ရျခင္းရဲ႕  အေၾကာင္းရင္းေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

          ထိခိုက္ဒဏ္ရာေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊ ခြဲစိတ္ကုသမႈေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ဓမၼတာေသြးဆင္းတာ မ်ားလို႔ျဖစ္ေစ၊ အစာအိမ္အနာလို ကိုယ္တြင္းေရာဂါေတြေၾကာင့္ျဖစ္ေစ ခႏၶာကိုယ္မွ ေသြးေတြဆံုး႐ံႈးတဲ့အခါ ေသြးထုထည္ေရာ၊ ေသြးနီဥအေရအတြက္ပါ နည္းသြားၿပီး ေသြးအားနည္းသြားႏိုင္ပါတယ္။

          ငွက္ဖ်ားေရာဂါျဖစ္သူေတြမွာ ငွက္ဖ်ားပိုးေၾကာင့္ ေသြးနီဥေတြဟာ သက္တမ္းမျပည့္မီ ေပါက္ကြဲၿပီး ခႏၶာကိုယ္မွာတင္ ပ်က္စီးသြားပါတယ္။ ခႏၶာကိုယ္မွ ေသြးေတြ အျပင္ကို မထြက္သြားေပမယ့္ ေသြးနီဥေတြ ေပါက္ကြဲၿပီး ေအာက္ဆီဂ်င္သယ္ႏိုင္စြမ္းရွိတဲ့ ေသြးနီဥအေရအတြက္ ေလ်ာ့နည္းသြားျခင္းဟာ ငွက္ဖ်ားေရာဂါေဝဒနာရွင္ေတြ ေသြးအားနည္းရျခင္းရဲ႕ အေၾကာင္းရင္း ျဖစ္ပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ေသာ ေဆးဝါးေတြဟာ ေသာက္သံုးမွီဝဲသူရဲ႕ ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ ေသြးနီဥေတြ ေပါက္ကြဲပ်က္စီးေစႏိုင္တဲ့ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳးရွိပါတယ္။ ဒီေဆးေတြဟာလည္း ေသြးအားနည္း ေရာဂါ ျဖစ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္းတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။

          ေသြးနီဥအေရအတြက္ကလည္း ပံုမွန္၊ ေသြးနီဥေတြထဲမွာ ဟီမိုဂလိုဘင္ ဓာတ္ေပါင္းေတြလည္း ရွိေန ပါလ်က္ ရွိေနတဲ့ ဟီမိုဂလိုဘင္ ဓာတ္ေပါင္းေတြဟာ ေအာက္ဆီဂ်င္ကို သယ္ပို႔ေပးႏိုင္စြမ္းမရွိတဲ့ အမ်ိဳးအစား ေတြ ျဖစ္ေနလွ်င္လည္း ေသြးအားနည္းပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေတြ႕ရတဲ့ သာလာဆီးမီးယား (Thalassemia) ဆိုတဲ့ ေရာဂါဟာ ေအာက္ဆီဂ်င္ သယ္ႏိုင္စြမ္းမရွိတဲ့ ဟီမိုဂလိုဘင္ဓာတ္ေပါင္းကို သယ္ထားၿပီး သက္တမ္း မေစ့မီ ပ်က္စီးတတ္တဲ့ ေသြးနီဥေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ရတဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါတစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ မ်ိဳး႐ိုးလိုက္တတ္ပါတယ္။ ေရာဂါျပင္းတဲ့ အမ်ိဳးအစားဆိုရင္ ကေလးေတြဟာ မၾကာမၾကာ ေသြးသြင္းကုသခံၾကရပါတယ္။

          ေသြးနီဥေတြကို ႐ိုးတြင္းျခင္ဆီ (Bone Marrow) ထဲမွာ ထုတ္လုပ္ပါတယ္။ Aplastic Anaemia ဆိုတဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါမွာေတာ့ ႐ိုးတြင္းျခင္ဆီဟာ ေသြးနီဥေတြ အလံုအေလာက္ထုတ္လုပ္ႏိုင္စြမ္း မရွိျခင္းဟာ ေသြးနီဥအေရအတြက္နည္းၿပီး ေသြးအားနည္းရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ ႐ိုးတြင္းျခင္ဆီမွာ ေသြး နီဥေတြ ထုတ္လုပ္ႏိုင္စြမ္းမရွိေတာ့တာဟာ မွီဝဲစားသံုးတဲ့ ေဆးေတြေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ တစ္ေခတ္တစ္ခါက တိုက္ဖိုက္ေခၚ အူေရာင္ငန္းဖ်ားေရာဂါမွာ တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ သံုးခဲ့ဖူးတဲ့ Chloramphenicol ေသာက္ေဆးဟာ လူသိမ်ားပါတယ္။

အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါမ်ား

          ေသြးနီဥေတြ ထုတ္လုပ္ရာမွာေရာ ေသြးနီဥေတြထဲက ေအာက္ဆီဂ်င္ သယ္ႏိုင္စြမ္းရွိတဲ့ ဟီမိုဂလိုဘင္ ဓာတ္ေပါင္းတည္ေဆာက္ရာမွာပါ အာဟာရဓာတ္ အမ်ိဳးမ်ိဳး လံုလံုေလာက္ေလာက္ရွိေနဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ အဲဒီအာဟာရဓာတ္ေတြ တစ္မ်ိဳးျဖစ္ေစ၊ တစ္မ်ိဳးမကျဖစ္ေစ ခ်ိဳ႕တဲ့ေနျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ရတဲ့ ေသြးအားနည္း ေရာဂါေတြလည္း ရွိပါတယ္။ အဲဒီလိုေသြးအားနည္းေရာဂါမ်ိဳးကို အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါ မ်ားလို႔ေျပာျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

          ကမၻာေပၚမွာ ေသြးအားနည္းေရာဂါခံစားေနရသူ အမ်ားစုႀကီးဟာ သံဓာတ္အာဟာရ ခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္းေၾကာင့္ ခံစားေနၾကရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေသြးနီဥေတြကို ေအာက္ဆီဂ်င္ သယ္ႏိုင္စြမ္းရွိေအာင္ လုပ္ေပးတဲ့ ဟီမိုဂလိုဘင္ ဓာတ္ေပါင္းထုတ္လုပ္ရာမွာ သံဓာတ္ အလံုအေလာက္ရွိဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ သံဓာတ္ခ်ိဳ႕တဲ့ေနသူေတြမွာ ေသြးနီဥ အေရအတြက္ ပံုမွန္ရွိပါလ်က္ ေသြးနီဥ တစ္ဥခ်င္းမွာ ဟီမိုဂလိုဘင္ဓာတ္ေပါင္း နည္းေနျခင္းက ေသြးအားနည္းျခင္းရဲ႕ အေၾကာင္းရင္းျဖစ္ပါတယ္။ သံဓာတ္ခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္းက ဟီမိုဂလိုဘင္ ထုတ္လုပ္မႈကို က်ဆင္းေစပါတယ္။

          သံဓာတ္ခ်ိဳ႕တဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါရွိသူေတြရဲ႕ ေသြးနီဥေတြထဲမွာ ဟီမိုဂလိုဘင္ ပမာဏဟာ ရွိသင့္တာထက္ နည္းေနပါတယ္။ ေသြးနီဥေတြဟာ  ပံုမွန္ထက္ အေရာင္ေဖ်ာ့ေနပါတယ္။ အရြယ္အစားလည္း ပံုမွန္ထက္ ငယ္ေနပါတယ္။ ေသြးနီဥေတြ အေရာင္ေဖ်ာ့ၿပီး အရြယ္ငယ္တဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါ (Hypochromic Microcytic Anaemia) လို႔ ေျပာေလ့ရွိပါတယ္။ Hypochromic ဆိုတာ အေရာင္ေဖ်ာ့တယ္လို႔ အဓိပၸာယ္ရၿပီးေတာ့ Microcytic ဆိုတာ “အလံုးေသးတယ္” လို႔ အဓိပၸာယ္ရပါတယ္။

          ျမန္မာႏိုင္ငံလို ဖြံ ႔ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမွာ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ အမ်ိဳးသမီး တစ္ဝက္ေက်ာ္၊ ၅ ႏွစ္ေအာက္ ကေလး တစ္ဝက္ေက်ာ္ဟာ သံဓာတ္ခ်ိဳ႕တဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါကို ခံစားေနရပါတယ္။ ေသြးအားနည္းလွ်င္ လူႀကီးေတြဟာ အားသြန္ခြန္စိုက္ အလုပ္မလုပ္ႏိုင္ပါဘူး။ ကေလးေတြဟာ အမ်ားနည္းတူ မေဆာ့ႏိုင္၊ မကစားႏိုင္ပါဘူး။ ေမာပန္းလြယ္ပါတယ္။ မ်က္ခြံေတြ၊ ႏႈတ္ခမ္းေတြ၊ လွ်ာေတြ ျဖဴဖပ္ျဖဴေလ်ာ္ ျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။ ပိုၿပီး အေရးတႀကီး သိထားသင့္တာက သံဓာတ္ခ်ိဳ႕တဲ့ၿပီး ေသြးအားနည္းေနတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ႏွင့္ မီးဖြားစဥ္အခ်ိန္ေတြမွာ အသက္အႏၱရာယ္ႏွင့္ ပိုၿပီးနီးတတ္တယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။ သံဓာတ္ခ်ိဳ႕တဲ့ၿပီး ေသြးအားနည္းေနတဲ့ ၅ ႏွစ္ေအာက္ ကေလးေတြဟာ ဦးေႏွာက္ဖြံ ႔ၿဖိဳးမႈ ေႏွးေကြးၿပီး စဥ္းစားဆင္ျခင္တတ္မႈ၊ ဥာဏ္ရည္ ဥာဏ္ေသြးႏွင့္ မွတ္ဥာဏ္ထိခိုက္တဲ့အတြက္ ေက်ာင္းေနခ်ိန္ေရာက္တဲ့အခါ ပညာသင္ၾကားရာမွာ သံဓာတ္ျပည့္ဝတဲ့ ကေလးေတြလို မထက္ျမက္ဘူးဆိုတာကိုလည္း သိထားသင့္ပါတယ္။

သံဓာတ္ၾကြယ္ဝသည့္ အစားအစာမ်ား

          ဖြံ ႔ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံေတြက လူေတြမွာ သံဓာတ္ခ်ိဳ႕တဲ့မႈ မ်ားတာဟာ ေရာဂါဘယ ထူေျပာျခင္း၊ ခ်ိတ္သန္ေကာင္ (Hook Worm) ႏွင့္ အျခားကူးစက္ေရာဂါေတြ အျဖစ္မ်ားျခင္းတို႔ႏွင့္လည္း သက္ဆိုင္ပါတယ္။ ဒီေဆာင္းပါးမွာေတာ့ အစားအေသာက္မွရတဲ့ သံဓာတ္မလံုေလာက္မႈအေၾကာင္းကို အဓိကေျပာခ်င္ပါတယ္။

          အသားေတြမွာ သံဓာတ္ပါဝင္ပါတယ္။ အမဲသား၊ ဆိတ္သားလို အနီေရာင္အသားေတြဟာ ၾကက္သားလို အျဖဴေရာင္အသားေတြထက္ ပိုၿပီး သံဓာတ္ၾကြယ္ဝပါတယ္။ အသည္းမွာ သံဓာတ္အလြန္ၾကြယ္ဝပါတယ္။ သံဓာတ္ျပည့္ဝဖို႔ အခုေျပာခဲ့တဲ့ တိရစၦာန္ထြက္ အစားအစာေတြကို တတ္ႏိုင္သမွ် စားသံုးသင့္ပါတယ္။ ငါး၊ ၾကက္ဥ၊ ဘဲဥႏွင့္ ႏြားႏို႔၊ ကြ်ဲႏို႔ စတာေတြဟာ သံဓာတ္ ၾကြယ္ဝတဲ့ အစားအစာေတြ မဟုတ္ပါဘူး။

          ပဲဆန္အမ်ိဳးမ်ိဳးႏွင့္ အစိမ္းရင့္ေရာင္ ဟင္းရြက္ေတြ ဟာလည္း သံဓာတ္ျြကယ္ဝပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ပဲႏွင့္ ဟင္းရြက္ေတြအပါအဝင္ အပင္ထြက္အစားအစာေတြထဲက သံဓာတ္ကို အူထဲကေန ေသြးထဲေရာက္ေအာင္ စုပ္ယူရ တာဟာ အသားႏွင့္ အသည္းမွာပါတဲ့ သံဓာတ္ကို စုပ္ယူရသေလာက္ မလြယ္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ပဲႏွင့္ အရြက္ေတြကိုခ်ည္း အားကိုးလို႔မရပါဘူး။ ပဲႏွင့္ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ေတြကို အသားေလးနည္းနည္းႏွင့္ ေရာၿပီးမွ စားမယ္ဆိုရင္ေတာ့ အသားေၾကာင့္ ပဲထဲက သံဓာတ္ကိုစုပ္ယူမႈ ပိုၿပီးေကာင္းသြားေစႏိုင္ပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ပဲႏွင့္ ဆိတ္သားဟင္း၊ အသားအနည္းငယ္ပါတဲ့ ဟင္းရြက္သုပ္၊ ဟင္းရြက္ေၾကာ္ စသျဖင့္ အသားႏွင့္ပဲ၊ အသားႏွင့္အရြက္ ေရာၿပီးစားတာဟာ ေကာင္းတဲ့ စားေသာက္နည္းျဖစ္ပါတယ္။

          ဗီတာမင္စီဟာ ပဲႏွင့္အရြက္ေတြထဲက သံဓာတ္ကို အူထဲကေန ေသြးထဲေရာက္ေအာင္ စုပ္ယူမႈကို ပိုၿပီး ေကာင္းေစတာမို႔ ပဲဟင္း၊ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ဟင္းမ်ားႏွင့္ ထမင္းစားၿပီးတဲ့အခါ မာလကာသီး၊ လိေမၼာ္သီး၊ လိေမၼာ္ရည္ စတဲ့ ဗီတာမင္စီၾကြယ္ဝတဲ့ အစားအေသာက္ေတြ စားသံုးတာ၊ ဟင္းရြက္သုပ္ေတြကို သံပရာရည္ညႇစ္ၿပီး စားတာေတြဟာ ေကာင္းတဲ့ စားေသာက္နည္းေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

          လက္ဖက္ေျခာက္မွာပါတဲ့ Tannic Acid ဟာ အစားအစာေတြထဲက သံဓာတ္ကို ေသြးထဲေရာက္ေအာင္ စုပ္ယူတဲ့ လုပ္ငန္းကို ေႏွာင့္ယွက္တတ္တဲ့အတြက္ ထမင္းစားၿပီး ၂ နာရီအတြင္း လက္ဖက္ရည္ အခ်ိဳေသာက္ျခင္းကို ေရွာင္ၾကဥ္သင့္တယ္ဆိုတာ ႏိုင္ငံတကာမွာ သုေတသနျပဳၿပီး ေတြ႕ရွိထားတဲ့ အခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။ ထမင္းကို လက္ဖက္သုပ္ႏွင့္ စားျခင္း၊ လက္ဖက္ရည္ၾကမ္းဖန္ဖန္ ေသာက္ျခင္းတို႔ကလည္း သံဓာတ္စုပ္ယူမႈကို ေႏွာင့္ယွက္တယ္လို႔ ျမန္မာအာဟာရ သုေတသီေတြက ေျပာၾကပါတယ္။

          သံဓာတ္ခ်ိဳ႕တဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါ အျဖစ္မ်ားတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ အမ်ိဳးသမီးတိုင္း သံဓာတ္အားေဆးကို ေန႔စဥ္မွန္မွန္ မွီဝဲသင့္ပါတယ္။ က်န္းမာေရး ဌာနက အခမဲ့ တိုက္ေကြ်းေပးေနပါတယ္။ အသက္ ၆ လမွ ၅ ႏွစ္အရြယ္ ကေလးေတြကိုတိုက္တဲ့ အားေဆးဟာ သံဓာတ္ပါဝင္တဲ့ အားေဆးမ်ိဳး ျဖစ္သင့္ပါတယ္။ အသက္ ၆ လ ေက်ာ္ၿပီးတဲ့ ကေလးေတြကို အသင့္ျပဳျပင္ထားတဲ့ ျဖည့္စြက္စာ ဝယ္ေကြ်းတယ္ဆိုရင္ သံဓာတ္ျဖည့္စြက္ထားတဲ့ အစာမ်ိဳးကို ေရြးခ်ယ္သင့္ပါတယ္။ မိမိအိမ္မွာ ခ်က္ျပဳတ္တဲ့ ထမင္း၊ ဆန္ျပဳတ္ စတဲ့အစားအစာေတြကိုပဲ ေကြ်းတယ္ဆိုရင္လည္း အစာထဲမွာ ျဖဴးၿပီး၊ နယ္ၿပီး ေကြ်းလို႔ရတဲ့ တစ္ခါသံုး သံဓာတ္အမႈန္႔ (Iron Sprinkles) အထုပ္ကေလးေတြ ဝယ္လို႔ရေနပါၿပီ။ အခုအခါမွာ အားျဖည့္ဆန္ဆိုတဲ့ အမည္ႏွင့္ ေရာင္းခ်ေနတဲ့ အာဟာရျဖည့္ဆန္မွာ အာဟာရဓာတ္ ၈ မ်ိဳး ျဖည့္စြက္ထားတဲ့အနက္ သံဓာတ္လည္း ပါဝင္ေနတာမို႔ အိမ္ေတြမွာ မိသားစုတစ္စုလံုး အာဟာရျဖည့္ဆန္ကို စားသံုးၾကဖို႔ တိုက္တြန္းလိုပါတယ္။

ေဖာလစ္အက္ဆစ္ (Folic Acid) ခ်ိဳ႕တဲ့၍ ျဖစ္ရသည့္ ေသြးအားနည္းေရာဂါ

          ေဖာလစ္အက္ဆစ္ခ်ိဳ႕တဲ့မႈေၾကာင့္ျဖစ္ရတဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ရွိပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္ေတြမွာ သံဓာတ္ႏွင့္ ေဖာလစ္အက္ဆစ္ ႏွစ္မ်ိဳးစလံုးခ်ိဳ႕တဲ့ၿပီး ေသြးအားနည္းေရာဂါ ျဖစ္ၾကတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။

          ေဖာလစ္အက္ဆစ္ခ်ိဳ႕တဲ့လွ်င္ ႐ိုးတြင္းျခင္ဆီအတြင္း ေသြးနီဥေတြ ထုတ္လုပ္မႈႏွင့္ ရင့္က်က္မႈကို ထိခိုက္ပါတယ္။ ေသြးနီဥေတြ ႀကီးျပင္းပံုဟာ ထူးျခားပါတယ္။ ေသြးနီဥေတြဟာ ျဖစ္ေပၚစမွာ အရြယ္အစားႀကီးေနရာက သက္တမ္းရင့္လာတာႏွင့္အမွ်  အလံုးအထည္ ငယ္သြားပါတယ္။

          ေဖာလစ္အက္ဆစ္ခ်ိဳ႕တဲ့လို႔ျဖစ္ရတဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါမွာ ေသြးနီဥေတြဟာ ရင့္က်က္ၿပီး ပံုမွန္အရြယ္ မျဖစ္လာ (ငယ္မလာ) ဘဲ  ႏုစဥ္ကအတိုင္း အရြယ္အစား အႀကီးႀကီးေတြ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေဖာလစ္အက္ဆစ္ခ်ိဳ႕တဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါဟာ ေသြးနီဥေတြ ပံုမွန္ထက္ အရြယ္အစားႀကီးတဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါ (Macrocytic Anaemia) မ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ Macrocytic ဆိုတာ အလံုးႀကီးတယ္လို႔ အဓိပၸာယ္ရပါတယ္။ ရင့္က်က္မလာတဲ့ ေသြးနီဥႀကီးေတြဟာ ဟီမိုဂလိုဘင္ သယ္ေဆာင္တဲ့ လုပ္ငန္းကို မလုပ္ႏိုင္ၾကပါဘူး။

          ေဖာလစ္အက္ဆစ္ၾကြယ္ဝတဲ့ အစားအစာေတြက အမဲအသည္း၊ ၾကက္အသည္း စတဲ့ တိရစၦာန္ထြက္ အစားအစာမ်ားႏွင့္ ပဲတီ၊ အနီေရာင္ ေဂၚဖီထုပ္၊ ပန္းေဂၚဖီႏွင့္ ဘေရာ့ကိုလီ (Broccoli) ဆိုတဲ့ ပန္းေဂၚဖီစိမ္း အပါအဝင္ အပင္ထြက္ အစားအစာမ်ား ျဖစ္ပါတယ္။

          ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေတြ ေဖာလစ္အက္ဆစ္ခ်ိဳ႕တဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါမွ ကာကြယ္ဖို႔ အေကာင္းဆံုးနည္းက ေဖာလစ္အက္ဆစ္ပါတဲ့ ေဆးျပားေတြ မွီဝဲျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ အမ်ိဳးသမီးေတြကို က်န္းမာေရးဌာနက တိုက္ေကြ်းေနတဲ့ သံဓာတ္ေဆးျပားေတြမွာ ေဖာလစ္အက္ဆစ္လည္း ပါဝင္ေနၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။ ေဖာလစ္အက္ဆစ္ဟာ ကိုယ္ဝန္ရင့္ေနခ်ိန္မွာ ေသြးအား နည္းေရာဂါကို ကာကြယ္ေပးၿပီး ကိုယ္ဝန္ႏုစဥ္မွာ သေႏၶသားရဲ႕ ဦးခြံ႐ိုးႏွင့္ ေက်ာ႐ိုးေတြ ပံုမွန္ႀကီးထြားမႈကို အားေပးပါတယ္။ ကိုယ္ဝန္ႏုစဥ္မွာ ေဖာလစ္အက္ဆစ္ ခ်ိဳ႕တဲ့လွ်င္ သေႏၶသားဟာ ဦးေခါင္းႏွင့္ ေက်ာ႐ိုးေတြ ပံုပ်က္ပန္းပ်က္ျဖစ္ၿပီး ေမြးလာႏိုင္ပါတယ္။

ဗီတာမင္ဘီတြဲ ခ်ိဳ႕တဲ့၍ ျဖစ္ရသည့္ ေသြးအားနည္းေရာဂါ

          ဗီတာမင္ဘီတြဲ ခ်ိဳ႕တဲ့မႈကေတာ့ ျမန္မာျပည္မွာ အလြန္ရွားပါတယ္။ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြမွာ အျဖစ္မ်ားပါ တယ္။ အစားအစာမွာ ဗီတာမင္ဘီတြဲ ခ်ိဳ႕တဲ့လို႔ ျဖစ္တာထက္ အစားအစာထဲက ဘီတြဲကို အူထဲကေန ေသြးထဲ ေရာက္ေအာင္ မစုပ္ယူႏိုင္တာက အဓိက အေၾကာင္းရင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဗီတာမင္ဘီတြဲ ခ်ိဳ႕တဲ့လွ်င္ ေဖာလစ္အက္ဆစ္ ခ်ိဳ႕တဲ့မႈမွာလိုပဲ ေသြးနီဥေတြ ထုပ္လုပ္မႈႏွင့္ ပံုမွန္ရင့္က်က္မႈကို ထိခိုက္ပါတယ္။ ေသြးနီဥေတြဟာ သက္တမ္းရင့္လာေပမယ့္ အရြယ္ငယ္မသြားပါဘူး။ ေအာက္ဆီဂ်င္လည္း မသယ္ေဆာင္ ႏိုင္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ဗီတာမင္ဘီတြဲ ခ်ိဳ႕တဲ့လို႔ျဖစ္ရတဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါမွာလည္း ေသြးနီဥ ေတြဟာ ပံုမွန္ထက္ အရြယ္အစားႀကီးေနတတ္ပါတယ္။ ေသြးနီဥေတြရဲ႕ အရြယ္အစားႀကီးေနတာကိုၾကည့္ၿပီး ဗီတာမင္ဘီတြဲခ်ိဳ႕တဲ့လို႔ ျဖစ္တာလား၊ ေဖာလစ္အက္ဆစ္ ခ်ိဳ႕တဲ့လို႔ ျဖစ္တာလားဆိုတာ ခြဲျခားမသိႏိုင္ပါဘူး။ ဗီတာမင္ဘီတြဲ ခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္းက ေသြးအားနည္းေရာဂါ ျဖစ္ေစ႐ံုသာမက အာ႐ံုေၾကာေတြကိုလည္း ထိခိုက္ ပ်က္စီးေစႏိုင္ပါတယ္။ ဗီတာမင္ဘီတြဲခ်ိဳ႕တဲ့လို႔ျဖစ္တဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါကို ေဖာလစ္အက္ဆစ္ေပးၿပီး ကုသ မယ္ဆိုလွ်င္ ေသြးနီဥေတြ ပံုမွန္ရင့္က်က္ၿပီး ေသြးအား နည္းေရာဂါ သက္သာသြားႏိုင္ေပမယ့္ အာ႐ံုေၾကာေတြ ထိခိုက္ျခင္းက အခ်ိန္ၾကာသည္ႏွင့္အမွ် ပိုၿပီးဆိုးရြားလာတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေသြးနီဥေတြ အရြယ္အစားႀကီး ေနတဲ့ ေသြးအားနည္း ေရာဂါကို ေဖာလစ္အက္ဆစ္ခ်ိဳ႕တဲ့တာလား၊ ဘီတြဲ ခ်ိဳ႕တဲ့တာလားဆိုတာ ခြဲခြဲျခားျခားသိဖို႔ ေသြးကို အထူးဓာတ္ခြဲ စမ္းသပ္မႈတစ္မ်ိဳး ျပဳလုပ္ၿပီး ဘီတြဲခ်ိဳ႕တဲ့တာဆိုလွ်င္ ဗီတာမင္ဘီတြဲ ထိုးေဆးႏွင့္ ကုသရပါတယ္။

          ဗီတာမင္ဘီတြဲ ၾကြယ္ဝတဲ့ အစားအစာေတြက အသား၊ ငါး၊ ပင္လယ္စာမ်ား၊ ႏို႔ႏွင့္ ႏို႔ထြက္အစားအစာမ်ား၊ ၾကက္ဥ၊ ဘဲဥ စတဲ့ တိရစၦာန္ထြက္ အစားအစာအမ်ိဳးမ်ိဳးတို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ အသီးအရြက္မ်ားမွာ ဗီတာမင္ဘီတြဲ မပါတဲ့ အတြက္ အသားႏွင့္ ငါးအမ်ိဳးမ်ိဳး ကို ေရွာင္ၾကဥ္တဲ့အျပင္ ၾကက္ဥ၊ ဘဲဥ၊ ငံုးဥလည္း မစား၊ ႏို႔လည္းမေသာက္သူ သက္သတ္လြတ္သမားေတြအေနနဲ႔ ဗီတာမင္ဘီတြဲကို ေဆးအျဖစ္ မွီဝဲဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

Facebook Comments