အရည္အေသြးထိန္းခ်ဳပ္ေရး (Quality Control) မွ အရည္အေသြးအာမခံေရး (Quality Assurance) သို႔ ေျပာင္းလဲတိုးတက္ျခင္း

by စီစီဝင္း (Food) for Food Magazine

          ကုန္ပစၥည္းထုတ္လုပ္သည့္စက္႐ံုတိုင္းသည္ ေကာင္းမြန္ေသာထုတ္လုပ္မႈက်င့္စဥ္ (GMP) ႏွင့္ ေဘးအႏၱရာယ္ ကာကြယ္ေရးနည္းစနစ္ (HACCP) တို႔ကို လိုက္နာရန္ တာဝန္ရွိပါသည္။ ထို႔အတူ စက္႐ံုတိုင္းတြင္လည္း ထုတ္လုပ္မႈ (Production) ဌာန၊  အရည္အေသြး ထိန္းခ်ဳပ္ စစ္ေဆးေရး ဌာန (QC) ႏွင့္ အရည္အေသြးအာမခံေရးဌာန (QA) တို႔ ပါဝင္ရမည္ ျဖစ္ပါသည္။

          အရည္အေသြးထိန္းခ်ဳပ္မႈသည္ ထုတ္ကုန္ပစၥည္းတစ္ခုကို ေဈးကြက္တင္ ေရာင္းခ်ျခင္း မျပဳလုပ္မီ အကဲျဖတ္ျခင္းျဖစ္သည္။ ဆင့္ကဲထုတ္လုပ္မႈအၿပီး ထုတ္ကုန္ပစၥည္းကို အရည္အေသြးစစ္ေဆးမႈမ်ားအေပၚ အေျခခံ၍ ထုတ္ကုန္ပစၥည္းမ်ား၏ အရည္အေသြးအမ်ိဳးအစားကို “အရည္အေသြးျမင့္”၊ “အရည္အေသြးနိမ့္”ႏွင့္ “ေဈးကြက္မဝင္” ဟု သတ္မွတ္သည္။

          သို႔ေသာ္ မွန္ကန္ေသာ ထုတ္လုပ္မႈ မလုပ္ႏိုင္ျခင္း၏ ဆံုး႐ံႈးမႈမ်ားကို ျပင္ဆင္ရန္ သို႔တည္းမဟုတ္ ဆင့္ကဲထုတ္လုပ္မႈအၿပီး ထုတ္ကုန္ပစၥည္း၏ အရည္အေသြးကို ျမႇင့္တင္ရန္ ခဲယဥ္းသည္။ ရလဒ္အျဖစ္ အရည္အေသြး အနိမ့္ျဖင့္ ေရာင္းခ်ရ၍ ေဈးကြက္မဝင္ ထုတ္ကုန္ပစၥည္းမ်ားကို ပယ္ဖ်က္ရသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ယင္းထုတ္ကုန္ပစၥည္းမ်ား၏ ထုတ္လုပ္မႈစရိတ္သည္ အရည္အေသြးျမင့္ သို႔မဟုတ္ ပံုမွန္အရည္အေသြးရွိ ထုတ္ကုန္ပစၥည္းမ်ားကဲ့သို႔ ျမင့္မားပါသည္။

          အရည္အေသြးထိန္းခ်ဳပ္မႈ ခ်ဥ္းကပ္နည္းလမ္းသည္ ထုတ္လုပ္မႈ နည္းစနစ္မ်ား ေပၚတြင္ အေလးအနက္ျပဳေသာ္လည္း ျပႆနာမ်ားသည္ ထုတ္လုပ္မႈႏွင့္ ျဖန္႔ျဖဴးမႈ ကြင္းဆက္လမ္းေၾကာင္း တစ္ေနရာတြင္ ျဖစ္ေပၚေနႏိုင္သည္။ အရည္အေသြးျမင့္ စားသံုးကုန္ပစၥည္းမ်ား ထုတ္လုပ္ရန္ႏွင့္ ေရာင္းခ်ရန္အတြက္ ထုတ္လုပ္မႈ နည္းစနစ္မ်ား၏ စြမ္းေဆာင္ရည္ကို ျမႇင့္တင္ရန္၊ ထုတ္လုပ္မႈကြင္းဆက္လမ္းေၾကာင္းတစ္ေလွ်ာက္လံုး၊ အရည္အေသြးအာမခံမႈစနစ္မ်ား လိုအပ္သည္။

          အရည္အေသြးအာမခံမႈတြင္ ထုတ္ကုန္အတြက္ ကြင္းဆက္လမ္းေၾကာင္း (Whole Food Chain) တစ္ခုလံုး ပါဝင္သည္။

          အရည္အေသြးအာမခံမႈသည္ အရည္အေသြးထိန္းခ်ဳပ္မႈႏွင့္မတူ၊ ကြဲျပားျခားနား ခ်က္မွာ ထုတ္လုပ္မႈအဆင့္တိုင္းရွိ ယာယီၾကားခံထြက္ကုန္ပစၥည္းမ်ား၏ အရည္အေသြး ေလ်ာ့ပါးျခင္းကို ျပဳျပင္ရန္အတြက္ အရည္အေသြးစစ္ေဆးမႈႏွင့္ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ား ပါဝင္ေသာ စနစ္ျဖစ္သည္။ ယင္းစနစ္သည္ ျဖစ္လာႏိုင္ေသာ ျပႆနာမ်ားကို ကာကြယ္ရန္အတြက္ အဓိကစူးစိုက္ေသာ္လည္း ျပဳျပင္ျခင္းတြင္ လြယ္ကူ႐ိုးစင္းျခင္းမရွိပါ။ လိုအပ္ေသာ အရည္အေသြးျဖင့္ ထြက္ကုန္ေခ်ာ အစားအစာမ်ားသည္ သန္႔ရွင္းမႈကို စံႏႈန္းသတ္မွတ္၍ အရည္အေသြးကို အာမခံခ်က္ေပးေသာ နည္းစဥ္ (Sanitation Standard Operating Procedures – SSOP’s) သံုး၍ စီမံကိန္းခ်မွတ္ ေဆာင္ရြက္ျခင္းျဖင့္သာ ရရွိပါသည္။

          အရည္အေသြးအာမခံမႈ နည္းစနစ္ (Quality Assurance System) သည္ –

၁။       ျပည့္စံုထိေရာက္ေသာ အရည္အေသြးထိန္းခ်ဳပ္မႈ စနစ္ျဖစ္ျခင္း။

၂။       ေသခ်ာစြာ စစ္ေဆးျခင္းစနစ္ကို ထူေထာင္ထားျခင္း။

၃။       စာရြက္စာတမ္းျဖင့္ မွတ္တမ္းတင္ထားေသာ အေထာက္အထား၊ အခိုင္အမာ ျပဳလုပ္ထားသည့္စနစ္ကို ထူေထာင္ထားျခင္း။

၄။       ဓာတ္ခြဲခန္းႏွင့္ အေထာက္အကူပစၥည္းမ်ား အျပည့္အစံုထားရွိျခင္း။

၅။       စဥ္ဆက္မျပတ္ ေလ့က်င့္သင္တန္းမ်ား ျပဳလုပ္ေပးျခင္းျဖင့္ စက္႐ံုလုပ္သား ဝန္ထမ္းမ်ားကို အသိပညာျပည့္ဝေစျခင္း။

၆။       ကုန္ၾကမ္းပစၥည္းမ်ားႏွင့္ ပါဝင္ပစၥည္းမ်ား (Raw Materials and Ingredients) ကို စက္႐ံု၏ စံၫႊန္း တိက်စြာ သတ္မွတ္ေဖာ္ျပျခင္း။

၇။       ကုန္ထုတ္လုပ္မႈ နည္းစဥ္မ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း။ (Control of Operation)

၈။       ထုပ္ပိုးမႈအပါအဝင္ စားေသာက္ကုန္/ ကုန္ေခ်ာပစၥည္းမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း။

၉။       သိုေလွာင္မႈႏွင့္ ျဖန္႔ျဖဴးျခင္းကို ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္းတို႔ ပါဝင္သည္။

          Quality Control (QC) ႏွင့္ Quality Assurance (QA) တို႔မွာ လုပ္ငန္း သေဘာသဘာဝတြင္ တူညီမႈမရွိေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရပါသည္။ QC အေနျဖင့္ ကုန္ၾကမ္း၊ ကုန္ေခ်ာ၊ ထုပ္ပိုးပစၥည္းမ်ား၏ အရည္အေသြးအား စစ္ေဆးျခင္း၊ လက္ခံအတည္ျပဳျခင္း၊ ျငင္းပယ္ျခင္းမ်ားကို အဓိကထား၍ ေဆာင္ရြက္ၿပီး QA ဌာနအေနျဖင့္ ကုန္ၾကမ္းဝယ္ယူသည္မွ အစျပဳ၍ ကုန္ေခ်ာထုတ္လုပ္မႈ ၿပီးစီး၍ ေဈးကြက္သို႔ တင္ပို႔ေရာင္းခ်သည္အထိ အဆင့္တိုင္းတြင္ အရည္အေသြး ထိန္းခ်ဳပ္မႈကို အာမခံေဆာင္ရြက္ရျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

          အရည္အေသြးထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း (QC) သည္ ထုတ္ကုန္ (Product) ေပၚတြင္ အေျခခံသည္။ ကုန္ၾကမ္း၊ ကုန္ေခ်ာ၊ ထုပ္ပိုးပစၥည္းမ်ား၏ အရည္အေသြးအား စစ္ေဆးျခင္းသည္ QC ဌာန၏ တာဝန္ျဖစ္ပါသည္။

          အရည္အေသြးအာမခံျခင္း (QA) သည္ လုပ္ငန္းစဥ္ (Process) ေပၚတြင္ အေျခခံသည္။ ကုန္ၾကမ္းဝယ္ယူသည့္ေနရာမွစ၍ ထုတ္လုပ္မႈအဆင့္ဆင့္ရွိ ထုတ္ကုန္မ်ား၊ ကုန္ေခ်ာမ်ားကို ထုတ္လုပ္မႈၿပီးစီး၍ ေဈးကြက္သို႔ တင္ပို႔ေရာင္းခ်သည္အထိ အဆင့္တိုင္းသည္ QA ၏ တာဝန္ျဖစ္ပါသည္။ ထို႔ျပင္ ေဈးကြက္မွ ျပန္လာေသာ သံုးစြဲသူမ်ား၏ တံု႔ျပန္ခ်က္အေပၚ  တာဝန္ယူရသည့္ (Quality Guarantee) မွာ QA ၏ တာဝန္ျဖစ္ပါသည္။

          အရည္အေသြးအာမခံေရး (QA) ၏ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္မွာ  ထုတ္လုပ္လိုက္ေသာ ကုန္ပစၥည္း၏ အရည္အေသြးကို တစ္ခုခ်င္းေသာ္လည္းေကာင္း၊ စုေပါင္း၍ေသာ္ လည္းေကာင္း (တိုက္႐ိုက္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ သြယ္ဝိုက္၍ေသာ္လည္းေကာင္း) ထိခိုက္ေစႏိုင္ေသာ အေၾကာင္းအရာအားလံုးကို စီမံခန္႔ခြဲထိန္းခ်ဳပ္သည့္စနစ္ ျဖစ္ပါသည္။

          QA ဌာန၏ အဓိကရည္မွန္းခ်က္မွာ စက္႐ံုမွ ထုတ္လုပ္လိုက္သည့္ ပစၥည္းသည္ အျမဲတမ္းအရည္အေသြးျမင့္မားေသာ ထြက္ကုန္ပစၥည္း (Consistently High Quality Product) ျဖစ္ေၾကာင္း အာမခံရန္ ျဖစ္ပါသည္။

          စက္႐ံုတစ္ခုလံုးအတြက္ အရည္အေသြးစီမံခန္႔ခြဲမႈစနစ္ (Quality Management System – QMS) ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ျခင္းႏွင့္ ၾကပ္မတ္ထိန္းသိမ္းျခင္း တို႔ကို အဓိကတာဝန္ယူေဆာင္ရြက္ရပါသည္။ ထို႔ျပင္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ေနသည့္ စက္႐ံုဝန္ထမ္းမ်ား (Men)၊ အသံုးျပဳေနသည့္ စက္ကိရိယာပစၥည္းမ်ား (Machinery)၊ ကုန္ထုတ္လုပ္ရာတြင္ အသံုးျပဳသည့္ ကုန္ၾကမ္းမ်ား (Materials) ႏွင့္ အသံုးျပဳလ်က္ရွိသည့္ နည္းလမ္းမ်ား (Methods) သာမက ထုတ္ကုန္၏အရည္အေသြးကို တိုက္႐ိုက္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ သြယ္ဝိုက္၍ေသာ္လည္းေကာင္း၊ လႊမ္းမိုးထိခိုက္ေစေသာ အရာမ်ား အားလံုးကို သတ္မွတ္ထားသည့္ စံခ်ိန္စံၫႊန္း အရည္အေသြးအတိုင္းရွိေနရန္အတြက္ စနစ္တက် ၾကပ္မတ္စစ္ေဆး ထိန္းသိမ္းဦးေဆာင္မႈ ျပဳရပါသည္။

          Quality Assurance (QA) ဌာန၏  အဓိက ေဆာင္ရြက္ရသည့္ လုပ္ငန္းတာဝန္မ်ားမွာ-

(၁)     ထုတ္လုပ္မႈႏွင့္ သက္ဆိုင္သည့္ စက္ပစၥည္းမ်ား၊ အေဆာက္အအံုမ်ားထုတ္လုပ္မႈ မွတ္တမ္းမ်ားကို စနစ္တက် ကိုင္တြယ္ထိန္းသိမ္းျခင္း (Documentation)

(၂)     ထုတ္လုပ္မႈ စံခ်ိန္စံၫႊန္း သတ္မွတ္ခ်က္နည္းစဥ္ (Standard Operating Procedures – SOP) မ်ားကို အတည္ျပဳစစ္ေဆးေပးရျခင္း။

(၃)     စက္ပစၥည္းကိရိယာ (သို႔) အရည္အေသြးတိုင္းတာသည့္ စက္ပစၥည္းကိရိယာမ်ားကို မွန္ကန္မႈ ရွိ၊ မရွိ အတည္ျပဳစစ္ေဆးျခင္း။ (Volidation)

(၄)     အဆိုပါ စက္ပစၥည္းကိရိယာမ်ား၏ စံခ်ိန္စံၫႊန္းအား ျပန္လည္ခ်ိန္ညႇိျခင္း (Calibration) ကို ေဆာင္ရြက္ရျခင္း။

(၅)     ကုန္ပစၥည္းထုတ္လုပ္သည့္ အခန္းမ်ားအတြင္း၌ သတ္မွတ္ထားေသာ စံခ်ိန္စံၫႊန္း (အပူခ်ိန္၊ စိုထိုင္းဆ၊ အမႈန္အမႊားပါဝင္မႈ) ကို ေစာင့္ၾကည့္တိုင္းတာ စစ္ေဆးရျခင္း။(Environmental Monitoring)

(၆)     ကုန္ပစၥည္းထုတ္လုပ္သည့္ အေဆာက္အအံုမ်ားကို GMP သတ္မွတ္ခ်က္ႏွင့္ ကိုက္ညီမႈ ရွိ၊ မရွိ စစ္ေဆးျခင္းႏွင့္ ဝန္ထမ္းမ်ားအေနျဖင့္ GMP သတ္မွတ္ခ်က္အား လိုက္နာမႈ ရွိ၊ မရွိ စစ္ေဆးျခင္း။ (Self Inspection)

(၇)     ဗဟိုအစားအေသာက္ႏွင့္ ေဆးဝါးကြပ္ကဲေရးဌာန (FDA) မွတ္ပံုတင္လိုင္စင္ ေလွ်ာက္ထားျခင္းကို ေဆာင္ရြက္ရမည္ျဖစ္ၿပီး လိုင္စင္မ်ားအား ထိန္းသိမ္းရျခင္းႏွင့္ ကုန္ပစၥည္းအသစ္မ်ား တီထြင္ေဖာ္စပ္ႏိုင္ရန္ အဖြဲ႕အစည္းသို႔ အၾကံျပဳတင္ျပရျခင္း။

(၈)     ဝန္ထမ္းမ်ားအား GMP ႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ သင္တန္းမ်ားကို လိုအပ္သလို ပို႔ခ်ေပးျခင္း။

(၉)     ထုတ္လုပ္သည့္ ကုန္ပစၥည္းမ်ား၏  အေျခအေနအရပ္ရပ္အား ႏွစ္စဥ္ပံုမွန္ သံုးသပ္တင္ျပျခင္း (Annual Report) တို႔ ျဖစ္ပါသည္။

Facebook Comments