အစားအေသာက္လုပ္ငန္းခြင္ႏွင့္ သန္႔ရွင္းမႈကို စံႏႈန္းသတ္မွတ္၍ လုပ္ကိုင္သည့္ လုပ္ငန္းစဥ္ (Sanitation Standard Operating Procedures: SSOP)

by စီစီဝင္း (Food) for Food Magazine

          အစားအစာလုပ္ငန္းအမ်ားစုသည္ အရည္အေသြးကို ထိန္းခ်ဳပ္ (Control) သည့္ စနစ္မွ တစ္ဆင့္တိုး၍ အရည္အေသြးအာမခံ (Assurance) စနစ္သို႔ ေျပာင္းလဲလာၿပီျဖစ္ရာ အရည္အေသြးစီမံခန္႔ခြဲမႈအပိုင္း (Management) သည္ အေရးပါေသာက႑တစ္ရပ္ျဖစ္လာပါသည္။ သို႔ျဖစ္ပါ၍ တစ္ဆင့္ျမင့္ေသာ GMP ဟု ေခၚတြင္ေနသည့္ ေကာင္းမြန္ေသာထုတ္လုပ္မႈ အေလ့အက်င့္ (Good Manufacturing Practices) သို႔ ကူးေျပာင္းလုပ္ေဆာင္လာၾကၿပီ ျဖစ္ပါသည္။

          အဆိုပါအေလ့အက်င့္မ်ား မျပဳလုပ္မီ အေျခခံအဆင့္ျဖစ္ေသာ SSOP ဟု ေခၚတြင္သည့္ သန္႔ရွင္းမႈကို စံႏႈန္းသတ္မွတ္၍ လုပ္ကိုင္သည့္လုပ္ငန္းစဥ္ (Sanitation Standard Operating Procedures) ကို ဦးစြာပထမ နားလည္ေဆာင္ရြက္ရမည္ျဖစ္ပါသည္။

          SSOP သည္ တစ္နည္းအားျဖင့္ GHP (Good Hygiene Practice) ပင္ ျဖစ္ပါသည္။ GMP သို႔ မကူးေျပာင္းမီ ပထမေျခလွမ္းျဖစ္ပါသည္။ ထပ္မံ၍ဆိုရေသာ္ HACCP/ISO သို႔ အဆင့္တက္ေဆာင္ရြက္ရန္ ႀကိဳတင္လိုအပ္ေသာအစီအစဥ္ (PRP: Prerequisite Programme) လည္း ျဖစ္ပါသည္။

          SSOP ကို ေဆာင္ရြက္ရသည့္ အဓိကရည္မွန္းခ်က္မွာ အစားအစာေဘးကင္းေရး (Food Safety) ပန္းတိုင္သို႔ အေရာက္လွမ္းရန္သာ ျဖစ္ပါသည္။ SSOP ကို ေဆာင္ရြက္ျခင္းအားျဖင့္-

(၁)     စက္႐ံုတြင္း GMP အေကာင္အထည္ေဖာ္ရန္ အေထာက္အပံ့ေပးျခင္း။

(၂)     ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္ရမည့္ HACCP အစီအစဥ္တြင္ စိစစ္ကြပ္ကဲရမည့္ေနရာ (Critical Control Point: CCP) ကို ေလွ်ာ့ခ်ေပးေစျခင္း။

(၃)     အဆိုပါေဆာင္ရြက္မႈကို ထိေရာက္စြာ ျမႇင့္တင္ေပးႏိုင္ျခင္း။

          အစရွိသည့္ အက်ိဳးမ်ားရရွိေစပါသည္။ အစားအစာလုပ္ငန္းခြင္တို္င္းသည္ HACCP အစီအစဥ္ကို မေဆာင္ရြက္ႏိုင္ေသးေသာ္ျငားလည္း ွဥဏ ကို စီစဥ္ေဆာင္ရြက္ရန္ အထူးလိုအပ္ပါသည္။ SSOP ကို မေဆာင္ရြက္မီ သန္႔ရွင္းမႈစံ (Sanitation/Hygiene Standards) ကို ေရးဆြဲရမည္ျဖစ္ပါသည္။

သန္႔ရွင္းမႈစံတြင္

(၁)     သန္႔ရွင္းစင္ၾကယ္မႈႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ အေၾကာင္းအရာအားလံုး ပါဝင္ျခင္း (Sanitary or Hygienic Processes)

(၂)     သန္႔ရွင္းမႈလုပ္ေဆာင္ရမည့္ နည္းစဥ္မ်ားပါဝင္ျခင္း (Sanitary Monitoring Procedures) တို႔ကို ေရးဆြဲရမည္ ျဖစ္ပါသည္။

          Sanitation ၏ အဓိပၸာယ္ေဖာ္ေဆာင္မႈသည္ Cleaning စကားရပ္ႏွင့္ ကြဲျပားပါသည္။ သန္႔ရွင္းစင္ၾကယ္ျခင္း ျပဳလုပ္သည္ဟုဆိုေသာ္ျငားလည္း Sanitation တြင္ အႏၱရာယ္ရွိေသာပိုးမ်ားကို  Sanitizers (Detergents) အသံုးျပဳ၍ ဖယ္ရွားျခင္း ပါဝင္ပါသည္။

          SSOP သည္ စက္႐ံု/လုပ္ငန္းတစ္ခုခ်င္းအတြက္ သီးသန္႔ရွိပါသည္။ SSOP သည္ GMP ၏ ေဆာင္ရြက္မႈလုပ္ငန္းမ်ားႏွင့္ ဆင္တူေနသည့္ အဓိကအေၾကာင္းရင္းမွာ ညစ္ညမ္းျခင္း ကပ္တင္ေနမႈ (Contamination) ႏွင့္ တစ္ဆင့္ခံမသန္႔ရွင္းမႈ (Cross-Contamination) ကို ဦးတည္၍ သန္႔ရွင္းမႈ ကိစၥရပ္မ်ားကို ေဆာင္ရြက္ေနၾကျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ သန္႔ရွင္းမႈကို ျဖစ္ေစရန္ ျပဳလုပ္ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ မသန္႔ရွင္းမႈ၏ အေၾကာင္းအရာကိုေလ့လာသိရွိရၿပီး အဆိုပါ မသန္႔ရွင္းမႈကို ကင္းရွင္းေစရန္ ေဆာင္ရြက္ ရမည့္နည္းလမ္း/အေလ့အက်င့္မ်ားကို ေဖာ္ထုတ္ထားျခင္းျဖစ္ပါသည္။

          နမူနာတစ္ခုအျဖစ္ ျပဆိုရေသာ္ ငါးလုပ္ငန္းႏွင့္ပတ္သက္ေသာ SSOP တြင္ ေဆာင္ရြက္ရမည့္ သန္႔ရွင္းစင္ၾကယ္မႈ အေျခအေနႏွင့္ အေလ့အက်င့္ (GIZ/TDP မွ) ၏  အဓိက (၈) ခ်က္မွာ-

၁။       ေရႏွင့္ ေရခဲ၏  ေဘးဥပဒ္ကင္းရွင္းမႈ

၂။       အစားအစာထိေတြ႕သည့္မ်က္နွာျပင္ သန္႔စင္မႈ

၃။       ျပင္ပမွတစ္ဆင့္ မသန္႔ရွင္းမႈ ကူးစက္ပ်ံ႕နွံ႔ျခင္းကို အကာအကြယ္ျပဳရန္

၄။       လုပ္သားမ်ား၏  သန္႔ရွင္းစင္ၾကယ္ေနမႈ

၅။       အေရာအေႏွာပါဝင္မႈ ထိန္းခ်ဳပ္ရန္

၆။       တံဆိပ္ကပ္ျခင္း၊ သိုေလွာင္ျခင္း၊ အဆိပ္ပစၥည္းသံုးစြဲမႈ

၇။       လုပ္သားမ်ား၏ က်န္းမာေရးအေျခအေနထိန္းခ်ဳပ္ရန္

၈။       စက္႐ံုအတြင္း ပိိုးမႊားကင္းစင္ေစမႈ ထိန္းခ်ဳပ္ရန္တို႔ ျဖစ္ပါသည္။

          SSOP သည္ စက္႐ံုအမ်ိဳးအစားခ်င္းတူညီပါက ေဆာင္ရြက္ရမည့္ စံနည္းစဥ္မ်ား တူညီပါသည္။  SSOP  သည္ လံုျခံဳစိတ္ခ်ရေသာ စီမံကိန္း၏ ေသာ့ခ်က္တစ္ခုျဖစ္ပါသည္။ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မွန္ကန္ေၾကာင္းကို သင့္ေလ်ာ္ေသာနည္းျဖင့္ မွတ္တမ္းတင္ထားရွိၿပီး မွန္ကန္ေၾကာင္းလည္း သက္ေသျပပါသည္။ ကုန္ေခ်ာမထုတ္လုပ္မီႏွင့္ ထုတ္လုပ္စဥ္ ကုန္ေခ်ာမ်ား မညစ္ညမ္းေစရန္ ေန႔စဥ္ပံုမွန္ ျပဳလုပ္ရမည့္ သန္႔ရွင္းေရးနည္းစဥ္လည္း ျဖစ္ပါသည္။ နည္းစဥ္တြင္ လုပ္ေဆာင္ခ်က္တိုင္း၏ အမည္၊ ျပဳလုပ္ရမည့္ေနရာ၊ ကိရိယာ၊ ျပဳလုပ္ရမည့္ ပစၥည္းစာရင္းမ်ား၊ ျပဳလုပ္ရမည့္ ႀကိမ္ႏႈန္း၊ ျပဳလုပ္စဥ္ၾကာေသာအခ်ိန္၊ တစ္ဦးခ်င္းတာဝန္ယူေဆာင္ရြက္မႈႏွင့္ မျဖစ္မေနလုပ္ေဆာင္ရသည့္ အဆင့္တိုင္း၏ အေၾကာင္းအရာမ်ား ပါဝင္ပါသည္။ သန္႔ရွင္းစင္ၾကယ္ေသာ ပတ္ဝန္းက်င္တြင္ လုပ္ငန္းမ်ားေဆာင္ရြက္ရသည့္အတြက္ ထုတ္ကုန္ပစၥည္းမ်ားသည္ သန္႔စင္ (Pure) ၿပီး ျဖစ္ေန သျဖင့္ ေဘးကင္းမႈကို ျဖစ္ေစပါသည္။ SSOP ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္မည္ဆိုပါလွ်င္-

၁။       လိုအပ္ခ်က္မ်ား (ရည္မွန္းခ်က္)

၂။       Scope (Where, Who, What, Apply)

၃။       အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုမႈမ်ား

၄။       လက္ရွိအေျခအေန

၅။       အေၾကာင္းအရာပါဝင္မႈ (လုပ္ေဆာင္ရန္ နည္းစဥ္၊ လုပ္ငန္းသတ္မွတ္ခ်က္ႏွင့္ လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ျခင္း)

၆။       မွတ္တမ္းတင္ျခင္းတို႔ ျဖစ္ပါသည္။

Facebook Comments