အစာဓာတ္မတည့္ျခင္း (Food Allergenicity) အစာေတာက္ျခင္း (Food Intolerance)

by စီစီ၀င္း (Food) for Food Magazine

          အစားအစာမ်ားသည္ လူတိုင္းအတြက္ စိတ္ေက်နပ္မႈရွိေစေသာ္လည္း အခ်ိဳ႕ေသာ အစားအစာမ်ားသည္ လူနည္းစုအတြက္ အႏၱရာယ္ျဖစ္ေစႏိုင္သည္ကို ေတြ႕ရွိရပါသည္။ အစာေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားေစႏိုင္ေသာ ျပႆနာအနည္းငယ္ကို ေအာက္တြင္ ရွင္းလင္း တင္ျပထားပါသည္။

အစာဓာတ္မတည့္ျခင္း (Food Allergenicity)

          အစာဓာတ္မတည့္မႈမ်ိဳး ျဖစ္ပြားေစသည့္ အစားအစာမ်ား (Food Allergens) မွာ-

၁။  ေျမပဲႏွင့္ ေျမပဲပါဝင္ေသာ အစာမ်ား (Peanuts and Peanut Products)

၂။  အပင္မွရေသာ အသီးအဆန္မ်ား (Tree Nuts)

၃။  ဥႏွင့္ ဥပါဝင္ေသာ အစားအစာမ်ား (Eggs and Egg Products)

၄။  ငါးႏွင့္ ငါးပါဝင္ေသာ အစားအစာမ်ား (Fish and Fish Products)

၅။  ဂ်ံဳႏွင့္ ဂ်ံဳပါဝင္ေသာ အစားအစာမ်ား (Wheat and Wheat Products)

၆။  ပဲပုပ္ႏွင့္ ပဲပုပ္ပါဝင္ေသာ အစားအစာမ်ား (Soybeans and Soya Products)

၇။  ႏို႔ႏွင့္ ႏို႔ပါဝင္ေသာ အစားအစာမ်ား (Milk and Milk Products)

၈။  နံနံပင္ (Celery)

၉။  မုန္ညင္း (Mustard)

၁၀။  ႏွမ္းေစ့မ်ား (Sesame Seeds)

၁၁။  ဟင္းခတ္အခ်ိဳမႈန္႔ (Mono Sodium Glutamate i.e. MSG)

၁၂။  အဝါေရာင္ဆိုးေဆး (F & C Yellow Colour No.5)

၁၃။  ဆာလဖိုက္မ်ား (Sulfites)

၁၄။  အခြံမာ ပင္လယ္ထြက္အေကာင္မ်ား (Crustaceans ခံုး၊ ကမာ)

၁၅။  ဂ်ယ္လတင္ (Gelatin)

၁၆။  ပ႐ိုတိန္းမွ ၿပိဳကြဲ၍ ရေသာအစာ (Hydrolysed Protein)

          (ထိုင္းႏိုင္ငံ Me Khong University, ၂၀၁၇ ခုႏွစ္မွ လက္ခံရရွိေသာ စာရင္းျဖစ္ပါသည္။)

          သာမန္ဓာတ္မတည့္မႈမ်ိဳးထက္ ျပင္းထန္ေသာ ဓာတ္မတည့္မႈမ်ိဳး ျဖစ္လာပါက အသက္အႏၱရာယ္ပင္ ျဖစ္လာႏိုင္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရပါသည္။ လကၡဏာရပ္အခ်ိဳ႕မွာ-

–  ပါးစပ္ယားလာၿပီး လွ်ာထူအမ္းလာျခင္း၊ လည္ေခ်ာင္း၊ မ်က္လံုးေရာင္ရမ္းလာျခင္း။

–  ေခါင္းမူးလာျခင္း။

–  ေအာ့အန္ျခင္း၊ ဝမ္းေလွ်ာျခင္း။

–  အသက္႐ွဴရ ခက္လာျခင္း။

–  လက္ေမာင္းႏွင့္ လည္ပင္းတြင္ အင္ျပင္ (အဖုအပိမ့္) ထလာျခင္း။

          အစာဓာတ္မတည့္ျခင္းသည္ အားလံုးႏွင့္သက္ဆိုင္ေသာ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္မရွိဟု ေဆးသိပၸံပညာရွင္မ်ားက တင္ျပထားသည္ကို ေတြ႕ရွိရပါသည္။ ပညာရွင္အမ်ားစုသည္ ကိုယ္ခံအားစနစ္ (Immune System) ေၾကာင့္ ဓာတ္မတည့္တံု႔ျပန္မႈမ်ိဳး ျဖစ္လာသည္ဟု ယံုၾကည္ၾကသည္။ ဥပမာျပဆိုရလွ်င္ ၾကယ္ပဲေလွာ္ (Roasted Starbean, Sacha Inchi Nut) သည္ အခ်ိဳ႕စားသံုးသူမ်ားတြင္ အဆင္ေျပမႈမရွိေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရပါသည္။ အဆိုပါ ၾကယ္ပဲတြင္ ပါဝင္ေသာ ပ႐ိုတိန္းသည္ အခ်ိဳ႕သူမ်ားအတြက္ ဓာတ္မတည့္မႈျဖစ္၍ အစာေျခဖ်က္ရန္ ခက္ခဲသူတို႔တြင္ ပို၍ျဖစ္ေလ့ရွိပါသည္။ ကိုယ္ခံအားစနစ္က အဆိုပါ ပ႐ိုတင္း ခႏၶာကိုယ္တြင္းဝင္ေရာက္လာသည့္အခါ (အႏၱရာယ္ရွိသည္ဟု မွားယြင္းစြာ သတ္မွတ္ထားျခင္း) ရန္သူကို တိုက္ထုတ္ရန္ Immunoglobulin E ဟု ေခၚသည့္ ဓာတ္ပစၥည္း တစ္မ်ိဳးကို ထုတ္လုပ္လိုက္ပါသည္။ ဝမ္းဗိုက္ထဲေရာက္သြားသည့္အခါတြင္ Histamine အပါအဝင္ အျခားဓာတ္ပစၥည္းမ်ားကိုလည္း ထပ္မံ၍ ထုတ္လုပ္ပါသည္။ သာမန္အေျခအေနမ်ိဳးတြင္ Histamine သည္ ဝင္လာသည့္ ပ႐ိုတိန္းကို ရန္သူလို သတ္မွတ္ထားသည့္အတြက္ တိုက္ထုတ္မႈျပဳလုပ္သျဖင့္ ဓာတ္မတည့္သည့္ လကၡဏာရပ္မ်ား ေပၚထြက္လာပါသည္။ အဆိုပါျဖစ္စဥ္ကို ပညာရွင္မ်ားက ေျဖရွင္းရန္ ႀကိဳးစားေနဆဲ ျဖစ္ပါသည္။ ပထမအႀကိမ္စားစဥ္က မည္သည့္လကၡဏာမ်ိဳးမွ်မျပေသာ္လည္း ေနာက္ထပ္တစ္ႀကိမ္ ထပ္မံစားလွ်င္ ဓာတ္မတည့္မႈမ်ားလည္း ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္ပါသည္။

အစာေတာက္ျခင္း (Food Intolerance)၊ အစာလက္ခံႏိုင္မႈမရွိျခင္း

          အစာတစ္မ်ိဳး (ဓာတ္မတည့္မႈနည္းတူ) စားျခင္းမွ ျဖစ္ပြားလာျခင္းျဖစ္ပါသည္။ သို႔ရာတြင္ အစာဓာတ္မတည့္ျခင္းသည္ ကိုယ္ခံအားစနစ္၏ တံု႔ျပန္မႈေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚၿပီး အစာေတာက္ျခင္းမွာ အစာေျခစနစ္၏ တံု႔ျပန္မႈေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚျခင္းျဖစ္ပါသည္။ လူအခ်ိဳ႕တြင္ အစာေျခေပးႏိုင္ေသာ အင္ဇိုင္းဓာတ္လံုေလာက္မႈ မရွိသည့္အခါတြင္ အစာတြင္း အစာေျခရန္ ခက္ခဲသည့္  ဓာတုပစၥည္းမ်ား ပါဝင္လာသည့္အခါမ်ိဳးတြင္ ျဖစ္ပြားေလ့ရွိပါသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ႏို႔ႏွင့္ ႏို႔ထြက္ပစၥည္းမ်ားတြင္ ပါဝင္သည့္ ႏို႔သၾကား (Lactose) ကို အူလမ္းေၾကာင္းအတြင္း ေခ်ဖ်က္ေပးႏိုင္သည့္ လိုအပ္ေသာအင္ဇိုင္း (Lactase) မထုတ္ေပးေသာသူမ်ားသည္ ႏြားႏို႔ေၾကာင့္ အစာေတာက္ျခင္း (Lactose Intolerance) ျဖစ္ေပၚသည္ကို ေတြ႕ရွိရပါသည္။ သို႔ျဖစ္ပါ၍ ႏို႔သၾကားႏွင့္ ဓာတ္မတည့္ေသာ (ႏို႔ေသာက္၍ မရသူမ်ား) ကေလးသူငယ္အခ်ိဳ႕အတြက္ ပဲႏို႔ (Soy Milk) ကို အစားထိုးစားသံုးျခင္း ျပဳလုပ္ေပးႏိုင္ပါသည္။

          မိမိစားသံုးလိုက္ေသာ ပမာဏေပၚမူတည္၍ အစာေတာက္မႈလကၡဏာကို ျပသေလ့ရွိပါသည္။ အနည္းငယ္စားစဥ္ မည္သို႔မွ်မျဖစ္ေသာ္လည္း ပမာဏမ်ားလာပါက အစာေတာက္မႈ ျဖစ္လာႏိုင္ပါသည္။ အစာဓာတ္မတည့္ျခင္းမွာ စားေသာပမာဏနည္းေသာ္ လည္း အသက္အႏၱရာယ္ ရွိႏိုင္ပါသည္။ အေျခအေနဆိုးေသာ သတိလစ္ျခင္း၊ ႏွလံုးရပ္ျခင္းအထိ ျဖစ္လာႏိုင္ပါသည္။ အသက္အရြယ္မေရြး ျဖစ္ႏိုင္သကဲ့သို႔ မ်ိဳး႐ိုးႏွင့္လည္း သက္ဆိုင္ျခင္း (မိဘ၌ ဓာတ္မတည့္ပါက သားသမီးတြင္လည္း ျဖစ္လာႏိုင္ျခင္း) ျဖစ္ပါသည္။

          အစာေတာက္ျခင္းတြင္ ေတြ႕ရေသာ လကၡဏာမ်ားမွာ-

–  အစာအိမ္နာျခင္း။

–  ေရာင္ရမ္းလာျခင္း။

–  ေလပြျခင္း။

–  ႂကြက္တက္ျခင္း။

–  ေခါင္းကိုက္ျခင္း။

–  အေရျပားယားယံျခင္း။

–  ေမာပန္းျခင္း။

–  မအီမသာျဖစ္ျခင္းတို႔ ျဖစ္ပါသည္။

          အစာဓာတ္မတည့္ျခင္းေလာက္ စိုးရိမ္စရာ မရွိပါ။ ႏို႔ထြက္ပစၥည္း၊ ဂ်ံဳ၊ ေကာက္ႏွံ၊ အရက္၊ တေဆးမ်ားသည္ အစာေတာက္ျခင္းကို ျဖစ္ေစပါသည္။

ေရာဂါရွာေဖြျခင္းႏွင့္ ကုသျခင္း

          အစာဓာတ္မတည့္ျခင္း၊ အစာေတာက္ျခင္းတစ္ခုခုျဖစ္ပြားေနလွ်င္ မတည့္ေသာ အစာမ်ားကို ေရွာင္ၾကဥ္ျခင္းအျပင္ ဆရာဝန္ႏွင့္ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးမႈျပဳသင့္ပါသည္။

          ျပင္းထန္ေသာ အစာဓာတ္မတည့္ျခင္းအတြက္ ကုသနည္းအေကာင္းဆံုးမွာ မိမိႏွင့္ ဓာတ္မတည့္မႈ အစားအစာမ်ားကို မွတ္သားထားၿပီး အထူးေရွာင္ၾကဥ္ရန္ လိုအပ္ပါသည္။ သို႔ေသာ္လည္း အစာမတည့္ျခင္း၊ အစာေတာက္ျခင္း အနည္းအက်ဥ္းျဖစ္ေပၚသူမ်ားသည္ စားသည့္ပမာဏႏွင့္ စားသည့္အႀကိမ္ကို ေလွ်ာ့ခ်လိုက္ျခင္းအားျဖင့္ အက်ိဳးရွိႏိုင္ပါသည္။ အခ်ိဳ႕ေသာသူမ်ားသည္ အစာေတာက္ျခင္း ျပင္းထန္တတ္ပါက အဆိုပါအစားကို အခ်ိန္အတိုင္းအတာတစ္ခု (သို႔) လံုးဝေရွာင္ၾကဥ္ဖို႔ ျပဳလုပ္ရမည္ျဖစ္ပါသည္။

          ျပင္းထန္ေသာ အစာဓာတ္မတည့္ျခင္းကို “Anaphylaxis” ဟု ေခၚဆိုပါသည္။ အခ်ိန္မီ မကုသႏိုင္ခဲ့လွ်င္ ေသဆံုးသည္အထိ ျဖစ္ပြားႏိုင္ပါသည္။ အဂၤလန္ႏိုင္ငံတြင္ တစ္ႏွစ္လွ်င္ လူ ၁၀ ဦးခန္႔ အစာဓာတ္မတည့္မႈေၾကာင့္ ေသဆံုးသည္ဟု မွတ္တမ္းမ်ားအရ သိရွိရပါသည္။

          ျပင္ပအစားအစာမ်ားကို စားေသာက္သည့္အခါမ်ိဳးတြင္ သတိထားေရွာင္ၾကဥ္ရန္ ျပဳလုပ္ရမည့္ အေၾကာင္းမ်ားမွာ-

၁။       စားသည့္အစာထုပ္ပိုးမႈ တံဆိပ္ကပ္အၫႊန္း (သို႔) (Food Label ႏွင့္ Menu) တြင္ ပါဝင္ပစၥည္းမ်ားကို ဖတ္႐ႈၿပီးမွ စားျခင္း။

၂။       စားေသာက္ဆိုင္မွ ဝယ္ယူသည့္ အစာမ်ားကို မွာၾကားရာတြင္ ဓာတ္မတည့္သည့္ အစာမ်ား ပါဝင္မႈမရွိေစရန္ ေသခ်ာစြာၫႊန္ၾကား၍ မွာယူစားသံုးျခင္း ျပဳလုပ္ေလ့ရွိပါသည္။

ဓာတ္မတည့္မႈကို ထိန္းခ်ဳပ္ကာကြယ္ျခင္း

          ဓာတ္မတည့္မႈျဖစ္ေသာအရာမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း မျပဳလုပ္ႏိုင္ပါ။ ေရႏွင့္ ေဆးေၾကာျခင္း၊ စစ္ယူဖယ္ထုတ္ျခင္းနည္းကို အသံုးျပဳျခင္းျဖင့္ ဖယ္ထားျခင္းႏွင့္ အပူခ်ိန္ ဓာတုပစၥည္းသံုး၍ ဖယ္ရွားျခင္းနည္းမ်ားကို အသံုးျပဳၿပီး ထိန္းခ်ဳပ္ကာကြယ္မႈမ်ိဳး မျပဳလုပ္ႏိုင္ပါ။

          ဝယ္ယူစားသံုးေသာ အစားအစာမ်ားတြင္ ထည့္သြင္းအသံုးျပဳထားသည့္ ပါဝင္ပစၥည္းမ်ားအနက္ ဓာတ္မတည့္ပစၥည္းမ်ား ပါဝင္မႈရွိမရွိကို အထူးဂ႐ုျပဳၿပီး ေရွာင္ၾကဥ္ေနေသာ္ျငားလည္း တစ္ခါတစ္ရံတြင္ မေမွ်ာ္လင့္ေသာ ဓာတ္မတည့္မႈျဖစ္ေသာ ပါဝင္ပစၥည္းမ်ား ပါလာတတ္သျဖင့္ ဓာတ္မတည့္မႈ ျဖစ္တတ္သူမ်ားအတြက္ အထူးအေရးပါေၾကာင္း တင္ျပအပ္ပါသည္။

စီစီဝင္း (Food)

Facebook Comments