“သက္သတ္လြတ္ သနပ္စံု”

“ျမန္မာ့႐ိုးရာအစားအစာႏွင့္အာဟာရ”

“သက္သတ္လြတ္ သနပ္စံု”

ခ်စ္စြာေသာ စာ႐ႈသူမ်ားရွင္-

          ယခုလ ျမန္မာ့အစားအစာနဲ႔ အာဟာရအခန္းမွာေတာ့ “သက္သတ္လြတ္ သနပ္စံု” ျပဳလုပ္ စားသံုးမႈမ်ားနဲ႔ အာဟာရတန္ဖိုးမ်ားအေၾကာင္းကို တင္ျပဖို႔ စီစဥ္ထားပါတယ္။

          ပဲေတာင့္ရွည္၊ ပဲေစာင္းလ်ား၊ မွ်စ္၊ ငွက္ေပ်ာဖူး၊ ကန္စြန္းရြက္၊ ခ်ဥ္ေပါင္ရြက္၊ ႐ံုးပတီသီး၊ ဂ်ဴးျမစ္စတဲ့ ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ားကို သနပ္လုပ္ၿပီး သက္သတ္လြတ္ ဟင္းမ်ားအျဖစ္ အျမတ္တႏိုး စီမံစားသံုးနိုင္ၾကပါတယ္။

          ပထမဦးဆံုး ပဲေတာင့္ရွည္သနပ္ျပဳလုပ္နည္းကို တင္ျပလိုပါတယ္။ ပဲေတာင့္ရွည္ သနပ္လုပ္မယ္ဆိုလွ်င္ ပထမဦးဆံုး ပဲေတာင့္မ်ားကို အေတာင့္လိုက္ ေရစင္ေအာင္ေဆးၿပီး ေရေႏြးေဖ်ာရပါမယ္။ ေရေႏြးမေဖ်ာဘဲ ပဲေတာင့္ရွည္ကို ျပဳတ္ရင္လည္း ရပါတယ္။ ျပဳတ္ၿပီးလွ်င္ ပဲေတာင့္ရွည္မ်ားကို ေရစစ္ၿပီး ပါးပါးလွီးထားရပါမယ္။  ၿပီးလွ်င္ လွီးထားတဲ့ ပဲသီးေလးမ်ားကို ဆားနဲ႔နယ္ရပါမယ္။ ၾကက္သြန္အျဖဴနဲ႔ အနီကို ပါးပါးလွီးၿပီး ဆီခ်က္ခ်က္ထားရပါမယ္။ ႏွမ္းကိုလည္း ေမႊးၿပီးၾကြပ္ေနေအာင္ ေလွာ္ထားရပါမယ္။ အဲဒီေနာက္ ေစာေစာက ဆားနဲ႔ သမေအာင္နယ္ထားတဲ့ ပဲသီးမ်ားထဲ နွမ္းေလွာ္မ်ားနဲ႔အတူ ဆီခ်က္ကို ထည့္သုပ္ရပါမယ္။ အေပၚယံမွာ ၾကက္သြန္ေၾကာ္ေလးျဖဴးၿပီး သံုးေဆာင္လွ်င္ ဆိမ့္ၿပီးေမႊးေနတဲ့ “သက္သတ္လြတ္ ပဲေတာင့္ရွည္သနပ္သုပ္” ကို စြဲမက္နွစ္သက္ၾက မွာပါပဲရွင္။

          ပဲေစာင္းလ်ားသီး သနပ္သုပ္လုပ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ပဲေစာင္းလ်ားသီးမ်ားကို ေရစင္ေအာင္ေဆးၿပီး အေၾကာေလးမ်ားကိုသင္ကာ မက်က္တက်က္ ျပဳတ္ရပါမယ္။ အစိမ္းေရာင္မပ်က္ ျပဳတ္ထားေသာ ပဲေစာင္းလ်ားသီးမ်ားကို ေရစစ္ၿပီး ခပ္ပါးပါး လွီးထားရပါမယ္။ ၿပီးလွ်င္ ဆား၊ ႏွမ္းေလွာ္နဲ႔ ဆီခ်က္တို႔ကို ထည့္ၿပီး သုပ္ရပါမယ္။ ပန္းကန္ျပားတစ္ခ်ပ္ထဲမွာ ပဲေစာင္းလ်ားသီး သနပ္သုပ္ကို ထည့္ၿပီး အေပၚကေန ၾကက္သြန္အနီေၾကာ္ေလးကို ျဖဴးထားတဲ့အခါမွာေတာ့ စားသံုးဖို႔ အသင့္ျဖစ္ေနတဲ့ “ပဲေစာင္းလ်ားသီးသနပ္သုပ္” တစ္ပြဲကို ရရွိၿပီျဖစ္ပါတယ္။

          မွ်စ္သနပ္သုပ္လုပ္မယ္ဆိုလွ်င္ ခပ္ႏုႏုမွ်စ္မ်ားကို အသံုးျပဳသင့္ပါတယ္။ ဝါးႏြယ္မွ်စ္ကေတာ့ ခ်ိဳၿပီး ႏူးညံ့လို႔ သနပ္သုပ္လုပ္စားရင္ အေကာင္းဆံုးပါပဲရွင္။ ဝါးႏြယ္မွ်စ္မရရင္လည္း သိုက္မွ်စ္ကို အသံုးျပဳႏိုင္ပါတယ္။ ပထမဦးဆံုး မွ်စ္မ်ားကို ေရစင္ေအာင္ေဆးၿပီး အပူ၊ အစပ္ကင္းေအာင္နဲ႔ ႏူးညံ့သြားေအာင္ ျပဳတ္ရပါမယ္။ ျပဳတ္တဲ့အခါ တစ္ေရ၊ ႏွစ္ေရေလာက္ကို ငွဲ႔ပစ္သင့္ပါတယ္။ ပထမနဲ႔ ဒုတိယျပဳတ္ေရေတြထဲမွာ မွ်စ္ရဲ႕  ပူစပ္ၿပီး ခါးသက္သက္ျဖစ္တတ္တဲ့ အရသာေတြ ပါသြားမွာျဖစ္ပါတယ္။ မွ်စ္ကို တတိယေျမာက္ထည့္တဲ့ ေရႏွင့္အတူ ႏူးအိေနေအာင္ ျပဳတ္ၿပီး အေအးခံကာ တြယ္ခ်ိတ္နဲ႔ အမွ်င္ေလးမ်ားျဖစ္ေအာင္ ျခစ္ယူရပါမယ္။

          မွ်စ္မ်ားကို တြယ္ခ်ိတ္ႏွင့္ ျခစ္ထားၿပီးတဲ့အခါ မွ်စ္ထဲက အရည္မ်ားကို လက္ႏွင့္ ဆုပ္ညႇစ္ပစ္ရပါမယ္။ ၿပီးေတာ့မွ မွ်စ္မ်ားထဲ ဆား၊ ဆီခ်က္၊ ႏွမ္းေလွာ္တို႔ကို ထည့္ၿပီး သုပ္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအခါမွာေတာ့ စားသံုးဖို႔ အသင့္ျဖစ္ေနတဲ့ သက္သတ္လြတ္ ဟင္းလ်ာ “မွ်စ္သနပ္သုပ္” တစ္ပြဲကို ရရွိၿပီျဖစ္ပါတယ္။

          ငွက္ေပ်ာဖူးသနပ္သုပ္ လုပ္မယ္ဆိုလွ်င္ ရခိုင္ငွက္ေပ်ာပင္ကရတဲ့ ရခိုင္ငွက္ေပ်ာဖူးကို အသံုးျပဳသင့္ပါတယ္။ ငွက္ေပ်ာဖူးရဲ႕ အျပင္က ရင့္တဲ့ငွက္ေပ်ာဖတ္မ်ားကို အတြင္းက အျဖဴသားေလးမ်ား ေပၚလာတဲ့အထိ ခြာပစ္ရပါမယ္။အျဖဴသားမ်ားေပၚလာတဲ့ ငွက္ေပ်ာဖူးရဲ႕ အဖတ္မ်ားကိုသာ အသံုးျပဳရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီငွက္ေပ်ာဖူးအျဖဴသားက အဖတ္ေလးမ်ားကို ခြာၿပီး ဆားရည္ထဲမွာ အဖန္ရည္မ်ားကုန္ေအာင္ နာရီဝက္ေလာက္ စိမ္ထားရပါမယ္။

          အဲဒီေနာက္ ငွက္ေပ်ာဖူးက ခြာထားတဲ့ အဖတ္ေလးမ်ားကို ဆယ္ယူၿပီး ေရေႏြးနဲ႔ ျပဳတ္ရပါမယ္။ ငွက္ေပ်ာဖူးမ်ားႏူးလာတဲ့အခါ ငွက္ေပ်ာဖူးအဖတ္ေလးမ်ားကို ပါးပါးေလး လွီးထားရပါမယ္။ ၿပီးလွ်င္ ႏွမ္းေလွာ္၊ ဆီခ်က္တို႔ႏွင့္အတူ သမေအာင္ နယ္ရပါမယ္။ အခ်ဥ္ႀကိဳက္တတ္သူမ်ားကေတာ့ ငွက္ေပ်ာဖူးျပဳတ္ကတည္းက မန္က်ည္းမွည့္ေလး ထည့္ျပဳတ္ေလ့ရွိၾကပါတယ္။ အခ်ဥ္ျပဳတ္ၿပီးေတာ့ သုပ္သုပ္၊ အခ်ဥ္မပါဘဲ အဆိမ့္ေလးပဲ သုပ္သုပ္ အရသာေလ်ာ့မသြားတာကေတာ့ “ငွက္ေပ်ာဖူးသနပ္သုပ္” ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

          ကန္စြန္းရြက္နဲ႔ ခ်ဥ္ေပါင္ရြက္ သနပ္သုပ္လုပ္မယ္ဆိုလွ်င္ ကန္စြန္းရြက္နဲ႔ ခ်ဥ္ေပါင္ ႀကီးရြက္ကို ေရစင္ေအာင္ေဆးၿပီး သီးျခားစီ  ၃ မိနစ္ခန္႔ ျပဳတ္ရပါမယ္။ ၿပီးလွ်င္ ကန္စြန္းရြက္မ်ားကို ပါးပါးလွီးၿပီး ဆားေလးနဲ႔ နယ္ထားရပါမယ္။ အဲဒီအထဲကို ႏွမ္းေလွာ္၊ ေျမပဲဆံေလွာ္ေထာင္းႏွင့္ ဆီခ်က္ေလးဆမ္းၿပီး သုပ္လိုက္တဲ့အခါမွာေတာ့ အရသာရွိလွတဲ့ “သက္သတ္လြတ္ ကန္စြန္းရြက္သနပ္သုပ္” ကို ရရွိႏိုင္ၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။

          ခ်ဥ္ေပါင္ႀကီးရြက္ကို ျပဳတ္ကတည္းက အရြက္ေလးမ်ားသင္ၿပီးမွ ျပဳတ္ျဖစ္လို႔ လွီးျဖတ္စရာ မလိုပါဘူးရွင္။ ျပဳတ္ထားတဲ့ ခ်ဥ္ေပါင္ႀကီးရြက္မ်ားကို ေရစင္ေအာင္လက္ႏွင့္ ဆုပ္ညႇစ္ၿပီး ဆီခ်က္၊ ႏွမ္းေလွာ္တို႔ႏွင့္အတူ သမေအာင္ နယ္ရပါမယ္။ “ခ်ဥ္ေပါင္ ႀကီးရြက္သနပ္သုပ္” ကို ပန္ကန္ျပားတစ္ခ်ပ္ထဲမွာ ထည့္လို႔ျပင္ဆင္ၿပီး အေပၚယံက ၾကက္သြန္ေၾကာ္ေလးျဖဴးလိုက္တဲ့အခါမွာ အရသာခ်ဥ္ခ်ိဳျမနဲ႔ မ်က္ႏွာပန္းလွတဲ့ သက္သတ္လြတ္ ဟင္းတစ္မည္ကို ရရွိတည္ခင္းႏိုင္ၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။

          ႐ံုးပတီသီးသနပ္လုပ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ႐ံုးပတီသီးအေတာင့္လိုက္ကို ေရစင္ေအာင္ေဆးၿပီး ေရေႏြးပြက္ပြက္ဆူထဲမွာ ၁ မိနစ္ေလာက္သာ အစိမ္းေရာင္မပ်က္ ေရေႏြးေဖ်ာ ရပါမယ္။ ၿပီးလွ်င္ ႐ံုးပတီသီးမ်ားကို မထူမပါးေလးလွီးၿပီး ဆား၊ ႏွမ္းေလွာ္၊ ဆီခ်က္တို႔ႏွင့္အတူ သမေအာင္နယ္ရပါမယ္။ “႐ံုးပတီသီးသနပ္သုပ္” လုပ္တဲ့အခါ ႐ံုးပတီသီးမ်ားက ခြ်ဲသြားတတ္လို႔ ႏူးေပ်ာ့သြားေအာင္ မျပဳတ္မိဖို႔ သတိထားဖို႔ေတာ့ လိုအပ္ပါတယ္။

          ဂ်ဴးျမစ္သနပ္သုပ္လုပ္မယ္ဆိုလွ်င္ ဂ်ဴးျမစ္မ်ားကို သဲမပါေအာင္ စင္ၾကယ္စြာ ေဆးေၾကာၿပီး ျပဳတ္ရပါမယ္။ ဂ်ဴးျမစ္ျပဳတ္ၿပီးသားေတြကို လက္တစ္ဆစ္စာ အရြယ္ေလာက္ လွီးျဖတ္ထားရပါမယ္။ အဲဒီေနာက္ ဆားနဲ႔ သမေအာင္နယ္ၿပီး ႏွမ္းေလွာ္၊ ဆီခ်က္တို႔ႏွင့္အတူ ေရာသုပ္လိုက္တဲ့အခါ ဂ်ဴးျမစ္နံ႔ေလး သင္းေမႊးေနတဲ့ “ဂ်ဴးျမစ္သနပ္သုပ္” တစ္ပြဲကို ရရွိၿပီျဖစ္ပါတယ္။

          ယခုတင္ျပခဲ့တဲ့ ပဲေတာင့္ရွည္၊ ပဲေစာင္းလ်ားသီး၊ မွ်စ္၊ ငွက္ေပ်ာဖူး၊ ကန္စြန္းရြက္၊ ခ်ဥ္ေပါင္ႀကီးရြက္၊ ႐ံုးပတီသီး၊ ဂ်ဴးျမစ္စတဲ့ သနပ္သုပ္မ်ားကို တစ္ခုစီအဆင္ေျပသလို သုပ္စားႏိုင္သလို တခ်ိဳ႕ကေတာ့ အသီးအနွံစံုဝယ္ကာ တစ္ခါတည္း အမည္စံုေအာင္လုပ္ၿပီး သနပ္စံုျပဳလုပ္ စားသံုးေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ပဲပင္ေပါက္ကို အခ်ဥ္တည္ထားတဲ့ ပဲတီခ်ဥ္ကိုလည္း သနပ္သုပ္လုပ္စားႏိုင္ပါတယ္။ ပဲတီခ်ဥ္ကို အခ်ဥ္ရည္ေတြ ဆုပ္ညႇစ္ပစ္ၿပီး ႏွမ္းေလွာ္၊ ဆီခ်က္ႏွင့္ ဆားေလးသင့္႐ံုထည့္ကာ ပဲတီခ်ဥ္သနပ္သုပ္လုပ္စားတဲ့အခါ ထူးျခားတဲ့အရသာကို ခံစားၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

          ဟင္းသီးဟင္းရြက္ေတြေပါတဲ့ ယခုလိုကာလမွာ သီးႏွံစံုသနပ္သုပ္ေလးနဲ႔ ဟင္းခါးပူပူေလးဟာ ထမင္းၿမိန္ေစတဲ့ ဟင္းအတြဲေတြပါပဲရွင္။ ဝါတြင္းကာလ သက္သတ္လြတ္ စားလိုသူမ်ားအတြက္ ခံတြင္း ေတြ႕ေစမယ့္ သက္သတ္လြတ္ သနပ္သုပ္မ်ားျဖစ္ပါတယ္။ လုပ္ရတာလည္းလြယ္ကူ၊ စားရတာလည္း အဆင္ေျပေစတဲ့အျပင္ ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ားနဲ႔ စီမံထားတဲ့ သနပ္စံုျဖစ္တဲ့အတြက္ အာဟာရဓာတ္မ်ားလည္း မ်ားျပားစြာ ပါဝင္ေနတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။

          သက္သတ္လြတ္ သနပ္စံုထဲက ပဲေတာင့္ရွည္သနပ္သုပ္ထဲမွာပါတဲ့ အာဟာရဓာတ္ေတြကို ေလ့လာတဲ့အခါ “ျမန္မာ့အစားအစာ၏ အာဟာရ” စာအုပ္အလိုအရ ပဲေတာင့္ရွည္သနပ္သုပ္ စားသံုးမႈ ၁၀ဝ ဂရမ္မွာ အင္အားဓာတ္ ၈၆ ကီလိုကယ္လိုရီ၊ ကစီဓာတ္ ၈ ဂရမ္၊ အဆီဓာတ္ ၆ ဂရမ္ႏွင့္ ပ႐ိုတင္း ၄ ဂရမ္ ပါဝင္တာ ေတြ႕ရပါတယ္။သနပ္စံုျဖစ္တဲ့ ငွက္ေပ်ာဖူး၊ ကန္စြန္းရြက္၊ ခ်ဥ္ေပါင္ရြက္၊ မွ်စ္၊ ဂ်ဴးျမစ္နဲ႔ ႐ံုးပတီသီးသနပ္ စံုထဲမွာေတာ့ ဟင္းသီးဟင္းရြက္စံု ပါဝင္တာျဖစ္လို႔ အင္အားဓာတ္ ၁၇၅ ကီလိုကယ္လိုရီ၊ ကစီဓာတ္ ၁၄ ဂရမ္၊ အဆီဓာတ္ ၁၂ ဂရမ္ႏွင့္ ပ႐ိုတင္း ၄.၉ ဂရမ္ ပါဝင္တာ ေတြ႕ရပါတယ္။

ခ်စ္စြာေသာ စာ႐ႈသူမ်ားရွင္-

          ယခုလမွာေတာ့ သတၲဝါမ်ားကို ေမတၲာပြားၿပီး  ရသတဏွာကို ခ်ိဳးႏွိမ္ကာ ဝါတြင္းကာလ “သက္သတ္လြတ္” စားလိုသူမ်ားအတြက္ သက္သတ္လြတ္ဟင္းလ်ာ “သနပ္စံု” ျပဳလုပ္စားသံုးမႈမ်ားအေၾကာင္း တင္ျပအစီရင္ခံရင္း “ျမန္မာ့႐ိုးရာ အစားအစာႏွင့္ အာဟာရ” အခန္းကို ရပ္နားခြင့္ျပဳပါရွင္။

ဆန္းဆန္းဦး

( ျမန္မာ့အသံ)

Vol 6, No 9, September, 2017 လထုတ္ Food Magazine

Facebook Comments